Van geen enkele wet die sinds 11 september 2001 in het kader van terrorisme- en criminaliteitsbestrijding is aangenomen, heeft de overheid de noodzaak kunnen aantonen. Toch is er van deze "anti-terrorismewetten" nog geen één geschrapt, aldus Jacob Kohnstamm, voorzitter van het College bescherming persoonsgegevens (CBP).

Er is nog altijd geen overtuigend bewijs dat zaken als de bewaarplicht voor bel- en internetgegevens iets hebben bijgedragen aan de bestrijding van terrorisme, zo laat Kohnstamm weten. Hij verwijst naar de horizonbepaling voor anti-terreurmaatregelen. Als een maatregel binnen een gestelde termijn geen aantoonbaar effect heeft gehad, die weer wordt afgeschaft. Dat zou dan ook voor veel maatregelen in de luchtvaart gelden. "Je schoenen uitdoen, flesjes inleveren. Het roept heel veel ergernis op bij reizigers en geeft uiteindelijk alleen schijnbeveiliging", zo laat Kohnstamm de Volkskrant weten.

Transparanter
Eerder bleek al uit onderzoek van de Radboud Universiteit Nijmegen dat de overheid de afgelopen jaren in naam van terreurbestrijding persoonsgegevens heeft verzameld, zonder duidelijk te maken waarom dit nodig is en wat het oplevert. Onlangs werd er een groot EU-onderzoek naar ingestelde anti-terreurmaatregelen aangekondigd.

Dat onderzoek moet uitwijzen of het effect en de kosten van de maatregelen opwegen tegen de aantasting van de fundamentele vrijheden die ermee gepaard gaat. In veel gevallen staat de privacy en rechtsbescherming van onschuldige burgers onder druk. "In een democratie is het normaal dat beleid nuchter wordt geëvalueerd", stelt D66-Europarlementariër Sophie in 't Veld. Op haar initiatief komt het onderzoek er. "Regeringen moeten verantwoording afleggen over de kosten van terreurbestrijding en wat ermee wordt bereikt. Net als bij ieder ander dossier."