De EU-landen hebben vandaag een akkoord over de digitale euro gesloten. Volgens het ministerie van Financiën verschijnt de munt op zijn vroegst in 2029. Stichting Privacy First uitte recentelijk de zorg dat er een nieuw systeem wordt opgetuigd dat kan leiden tot grote gevolgen voor de financiële privacy van burgers en er ook grote risico’s ontstaan voor de rechtspositie van burgers in het algemeen. Daarnaast vroeg demissionair minister Heinen van Financiën zich onlangs af of Nederlanders wel behoefte aan de digitale euro hebben.

Twee jaar geleden kwam de Europese Commissie met een voorstel voor de invoering van de digitale euro. Zodra de Europese Commissie met een voorstel komt zullen het Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie, die de regeringen van de EU-landen vertegenwoordigt, met een eigen positie komen. Vervolgens zullen de organen vanuit hun ingenomen positie over het voorstel onderhandelen. De EU-landen hebben nu een positie ingenomen.

"Voor het gebruik van digitale euro’s kan straks iedereen bij een bank een aparte rekening openen. Betalen kan met behulp van de app van de bank, een ECB-app of een aparte betaalkaart. Er komt een online en een offline variant van de digitale euro", zo legt het ministerie van Financiën uit. Winkeliers worden verplicht de digitale euro te accepteren. Bij winkels waar nu kan worden gepind zal er straks op dezelfde manier met digitale euro's moeten kunnen worden betaald.

Volgens Privacy First is er nog geen echte politieke discussie over de digitale euro geweest in Nederland of Europa. "Durft de politiek op enig moment nog nee te zeggen tegen een systeem waarin al zoveel is geïnvesteerd? Slaapwandelen wij niet collectief een systeem in waarvan onduidelijk is wat de voors en tegens zijn voor de maatschappij en de grondrechten van burgers?"

Met de digitale euro komt er een machtsconcentratie bij de ECB te liggen, die geen democratische verantwoording aflegt, liet Privacy First vorige maand nog weten. De stichting vindt ook dat de Europese Centrale Bank (ECB) onvoldoende transparant is. "Volwassen tegenspraak tegen het optreden van ECB ontbreekt en aansprakelijkstelling voor fouten is feitelijk onmogelijk." Het is ook de ECB die beslist over het ontwerp van het digitale euro-systeem en alternatieven met minder risico’s voor de grondrechten van burgers worden niet overwogen, stelde de privacystichting verder.

Allerlei risico's

Verder vreest de privacystichting dat de digitale euro wordt aangegrepen voor de invoering van een Europese digitale identiteit. "Om de online variant van de digitale euro te kunnen gebruiken zullen burgers een digitale wallet moeten hebben. Het koppelen of integreren van de digitale identiteit aan de digitale euro wordt hiermee waarschijnlijk." Nu de EU-landen akkoord zijn moet het Europees Parlement nog een positie innemen. Daarna moeten de EU-landen en het Europees Parlement tot een akkoord komen. Volgens het ministerie van Financiën zal de digitale euro op zijn vroegst in 2029 verschijnen.