Online fraude veroorzaakte vorig jaar ruim honderd miljoen euro schade, aldus de politie in het vandaag verschenen Fenomeenbeeld 2024 ‘Online fraude in beeld’ (pdf). Het grootste deel van de schade werd veroorzaakt door bankhelpdeskfraude (33,7 miljoen euro) en beleggingsfraude (31 miljoen euro). Factuurfraude (13 miljoen euro) en aan- en verkoopfraude (11 miljoen euro) volgen. WhatsAppfraude zorgde vorig jaar voor minimaal 1,1 miljoen euro schade.

In 2023 ontving de politie bijna zeventigduizend meldingen en aangiften van online fraude. Als er wordt gekeken naar het aantal meldingen en aangiften staat aan- en verkoopfraude bovenaan, met ruim 42.000 registraties. WhatsAppfraude (bijna zesduizend) en betaalverzoekfraude (vierduizend) volgen op afstand. "In werkelijkheid liggen deze aantallen hoger omdat veel slachtoffers geen aangifte of melding doen", aldus de politie. Zo zou slechts één op de vijf slachtoffers aangifte doen.

De politie stelt dat de verschillende vormen van online criminaliteit, zoals bankhelpdeskfraude of phishing, qua impact niet onder doen voor traditionele criminaliteit, zoals babbeltrucs en inbraken. "Veel slachtoffers zeggen minder vertrouwen in mensen te hebben (37 procent) en een verminderd gevoel van veiligheid (30 procent), blijkt uit onderzoek van het CBS. Slaapproblemen, depressieve klachten en angstklachten komen voor bij 7 tot 8 procent van de slachtoffers. Slachtoffers blijven zitten met het gevoel dat ze zelf meegewerkt hebben aan het delict, wat leidt tot zelfverwijt."

Verder laat het fenomeenbeeld weten dat plegers van online fraude overwegend jong zijn (twee derde is nog geen 30 jaar). De verantwoordelijke criminele groepen bestaan vaak uit een vaste kern met daaromheen een losse groep van faciliteerders en uitvoerders, zoals bellers en phishers. Onderzoek naar antecedenten van verdachten laat zien dat de overstap van de ene naar de andere online fraudevorm klein is. Bankhelpdeskfraude, bankphishing en hulpvraagfraude gaan vaak samen, aldus het rapport.