Meer dan dertig burgerrechtenbewegingen, maatschappelijke organisaties en beveiligingsexperts hebben het Europees Parlement in een open brief opgeroepen om een voorstel voor het verlengen van 'chatcontrole 1.0' te verwerpen. De organisaties willen niet dat Big Tech miljarden chatberichten, e-mails en socialmediaposts kan blijven scannen. "Het is cruciaal dat Europarlementariërs in actie komen om het massaal afluisteren van onze privéberichten te voorkomen", zegt de Europese burgerrechtenbeweging EDRi.

Een tijdelijke uitzondering op de ePrivacy Verordening, ook wel 'chatcontrole 1.0 genoemd', maakt het mogelijk voor aanbieders van interpersoonlijke communicatiediensten, zoals chatdiensten, om het verkeer van gebruikers vrijwillig op misbruikmateriaal te controleren. Deze uitzondering loopt in april van dit jaar af. Afgelopen december kwam de Europese Commissie met een voorstel om de uitzondering met twee jaar te verlengen tot 3 april 2028. Eerder ging de Europese Raad al akkoord met een voorstel om de uitzondering zelfs permanent te maken.

Onlangs uitte de Europese privacytoezichthouder EDPS al de nodige kritiek op het plan. Zo zijn er zorgen over het op grote schaal en ongericht controleren van chatberichten en het ontbreken van een wettelijke grondslag. Ook ontbreken privacywaarborgen. In een open brief roepen de organisaties het Europees Parlement op om het plan voor verlenging van de uitzondering te verwerpen. Uit onderzoek van de Europese Commissie zelf bleek dat slechts 0,000002735 procent van al het gescande materiaal illegaal materiaal betreft, zo stellen de organisaties. En zelfs een nog kleiner percentage is vanuit de EU afkomstig. Verder blijkt dat de scantechnologie zeer vaak de fout in gaat, met een foutpercentage van tussen de 13 en 20 procent.

De organisaties stellen dat het belangrijk is dat misbruikmateriaal wordt bestreden, maar dat de privécommunicatie van onschuldige mensen niet moet worden gescand en doorgestuurd naar een Amerikaans centrum dat banden met de Amerikaanse overheid heeft. In het voorstel zou gescande data naar een dergelijk centrum worden doorgestuurd. "Dit kan zeer ernstige gevolgen voor ten onrechte beschuldigde mensen hebben, voor een chilling effect op de vrijheid van meningsuiting zorgen, grote mogelijkheden bieden voor misbruik (zoals het gebruik van gescande informatie voor gerichte advertenties) en de professionele vertrouwelijkheid voor advocaten, artsen en therapeuten schenden", aldus de organisaties.

Volgens de organisaties moet er alleen akkoord worden gegaan met een voorstel dat massasurveillance uitsluit, hoge eisen aan de nauwkeurigheid van de scantechnologie stelt, waarbij er niet naar 'nieuw' of 'onbekend' materiaal wordt gescand, en maximaal één jaar van kracht blijft. De brief is ondertekend door onder andere Bits of Freedom, Chaos Computer Club, European Digital Rights (EDRi), Privacy First, Stichting Data Bescherming Nederland (SDBN) en allerlei hoogleraren en beveiligingsexperts.