Als ik de bovenstaande info even bij elkaar zet (nog steeds zonder zelf de bronnen te checken), dan kom ik op het volgende.
-- Het betreden van plaatsen:Door Anoniem: Artikel 5:15 van de Algemene wet bestuursrecht (Awb) regelt de bevoegdheid van toezichthouders om plaatsen te betreden. Dit artikel maakt deel uit van Titel 5.2, die toezicht op de naleving regelt.
Kernpunten van artikel 5:15 Awb:
Betredingsbevoegdheid: Een toezichthouder is bevoegd om elke plaats te betreden, met medeneming van de benodigde apparatuur.
Uitzondering (woning): Toezichthouders mogen geen woning betreden zonder toestemming van de bewoner. Voor woningen is een machtiging nodig (zie artikel 5:27 Awb voor de procedure).
Doel: De bevoegdheid is bedoeld voor het uitoefenen van toezicht op de naleving van wettelijke voorschriften, zoals bijvoorbeeld controle op het bestemmingsplan.
Verwante artikelen:
Artikel 5:16 Awb: Bevoegdheid tot inzage van zakelijke gegevens en bescheiden.
Artikel 5:20 Awb: Medewerkingsplicht van de burger aan de toezichthouder.
De toezichthouder moet zich kunnen legitimeren (artikel 5:12 Awb) en mag van de bevoegdheid alleen gebruikmaken voor zover dat redelijkerwijs voor de vervulling van zijn taak nodig is (artikel 5:13 Awb).
Cruciaal is daarbij hoe de term "redelijkerwijs voor de vervulling van zijn taak nodig" wordt geïnterpreteerd. In de autoritair geregeerde DDR was het voor de vervulling van de taak van een Stasi-ambtenaar "redelijkerwijs" nodig om de zolder van een appartementengebouw (die zolder was dus géén "woning") te betreden "met medeneming van" afluisterapparatuur (zie de eerdergenoemde film
Das Leben der Anderen) om mogelijke andersdenkenden te bespioneren.
De Algemene wet bestuursrecht (Awb) van het "keurige" Nederland geeft aan opsporingsdiensten of zelfs "BOA's" ook die bevoegdheid. Het enige verschil met de DDR is wat in Nederland de opvatting is van wat "redelijk" is. Maar die opvatting kan verschuiven, en is in de afgelopen veertig jaar in Nederland ook verschoven. Wat men in 1980 of 1990 niet "redelijk" vond, maar eerder "ondenkbaar" en "onfatsoenlijk", dat vinden veel mensen, en met name bestuurders en politie-managers, in Nederland anno 2026 wel "redelijk".
-- Het fouilleren van personen en het doorzoeken van verpakkingen en vervoermiddelen:Door Boris Zelf: Fouilleren zonder verdenking gebeurt al wel, voorwaarde is het aanwijzen van een 'veiligheidsrisicogebied'. De status 'veiligheidsrisicogebied' kan kortstondig zijn (gedurende een evenement als voetbalwedstrijd of een manifestatie) of langdurig tot wel een jaar (gebieden met veel overlast bv). In het laatste geval is er in dat gebied voortdurend de mogelijkheid tot fouilleren zonder verdenking. Doorzocht mag dan worden:
1. verpakkingen van goederen
2. vervoermiddelen
3. kleding van personen
Maar nu komt het:
Nadat het aanwijzingsbesluit is bekendgemaakt, kunnen belanghebbenden, zoals bewoners of winkeleigenaren uit het gebied, hiertegen bezwaar en beroep aantekenen. Regelmatige bezoekers van het gebied zijn in beginsel geen belanghebbenden.
Als het gaat om de bevoegdheid om niet-verdachte personen toch te fouilleren of ze uit hun auto te halen om die te doorzoeken, dan is er in het huidige Nederland een tussenstap ingebouwd, namelijk dat dit alleen mag in een gebied dat uitgeroepen is tot "veiligheidsrisicogebied". Maar of het uitroepen van zo'n gebied geacht kan worden te gebeuren op "redelijke" gronden, dat hangt ook af van vage, subjectieve overwegingen.
Als er bijvoorbeeld in de ogen van een regering met vergelijkbare opvattingen als voormalig "volksgezondheidsminister" Hugo de Jonge een "pandemie" uitbreekt terwijl er in de ogen van veel burgers alleen sprake is van een "griepgolf" of een "verkoudheidsgolf", dan kunnen de autoriteiten toch het hele land uitroepen tot "veiligheidsrisicogebied" en een algehele winkelsluiting verordonneren met uitzondering van aangewezen supermarkten, en bijvoorbeeld iedereen tussen 16:00 uur tot 12:00 uur (behoudens mensen die bepaalde vitale arbeid verrichten) huisarrest opleggen ("lockdown", "avondklok"), met vier uurtjes om die supermarkten te bezoeken of boodschappen thuis te laten bezorgen. Dergelijke maatregelen zijn in China al in praktijk gebracht in 2020-2023.
Als mensen elkaar dan ook niet, of niet snel meer kunnen bereiken omdat met het oog op zogenoemde "preventie van desinformatie" de meeste informatie- en communicatiekanalen van overheidswege zijn afgesloten voor het overgrote deel van de bevolking, wie kan er dan nog met succes een bezwaar- en beroepsprocedure beginnen en daarin met succes, op basis van adequate informatie, naar voren brengen dat er sprake is van "onredelijkheid"? De autoriteiten zullen zichzelf heel redelijk vinden. Dat vinden ze namelijk altijd. Ook die BOA's in de gemeente Eemsdelta vonden het heel redelijk om met een camera onder willekeurige garagedeuren van onsculdige, nergens van verdachte burgers door naar het inwendige te gaan koekeloeren.
We zijn in Nederland maar één (al dan niet geheel of deels gefabriceerde) "crisis" verwijderd van enorm en grootschalig machtsmisbruik van de kant van "bevoegde" autoriteiten die zulk machtsmisbruik dan "redelijkerwijs nodig" zullen vinden.
M.J.