De Europese digitale burgerrechtenbeweging EDRi is bang dat beleidsmakers de Europese digitale identiteit gaan verplichten voor online leeftijdsverificatie. In de verordening over de Europese digitale identiteit staat dat gebruik altijd vrijwillig is. Het kabinet heeft ook altijd geclaimd dat de identiteit niet verplicht wordt om diensten in de Europese Unie te kunnen afnemen.

De Europese Commissie presenteerde in 2021 plannen voor de invoering van een digitale identiteit waarmee burgers zich in de gehele Europese Unie kunnen identificeren. Vanuit een speciale wallet-app voor smartphones en 'andere apparaten' moeten burgers zich kunnen identificeren en elektronische documenten delen. Grote platformen zullen worden verplicht om de nieuwe Europese digitale identiteit te accepteren.

Oorspronkelijk was de digitale identiteit bedoeld om toegang tot publieke online diensten te krijgen en waren er waarborgen toegevoegd om ervoor te zorgen dat het gebruik vrijwillig zou blijven. Volgens EDRi zijn er nu veel beleidsmakers die socialmediaverboden voor jongeren door middel van de Europese digitale identiteit willen gaan handhaven.

Een bijkomende zorg van de burgerrechtenbeweging is dat de Europese Commissie de waarborgen van de digitale identiteit, die het surveilleren van gebruikers moeten voorkomen, wil verzwakken. Ook pleit Brussel voor een aanvullende verplichte verwerking van gevoelige biometrische gezichtsdata en zijn er zorgen over over-identificatie.

Allerlei burgerrechtenbewegingen hebben de Europese Commissie nu in een open brief opgeroepen om de ingeslagen koers te wijzigen (pdf). "Als onze zorgen niet worden weggenomen, is er het risico dat de digitale identiteit een tool voor surveillance en controle wordt, in plaats van een tool waarmee gebruikers op een veilige manier toegang kunnen krijgen tot de diensten die ze nodig hebben." Naast EDRi is de brief onder andere ondertekend door Vrijschrift.org en de Chaos Computer Club.