Door Anoniem: Het klinkt een beetje als een test om te herkennen of men psychopatisch is aangelgd. Daarbij geeft men je twee keuzes waarbij je een denkbeeldige treinwissel om kan zetten; eentje waarbij een grote groep mensen door een trein wordt geraakt, en de andere wissel leid naar een kleinere groep mensen, de trein rijdt sowieso door, maar je bepaald zelf de uitkomst. De keuze van iemand een psychopatsche persoonlijkheid is meestal makkelijk gemaakt; het is gebaseerd op een logische beslissing in plaats van de gedachte "ik wil dit in beide gevallen niet" of eentje met aarzeling en gevoelens.
We aillen helemaal geen reclame of tracking, we willen gewoon met rust gelaten worden, we willen onze privélevens terug, jammer dat ze dat nuet aanbiedden als oplossing, laat ze lekker ophoepelen.
Misschien moet je even opzoeken wat psychopathie inhoudt voordat je het woord gebruikt voor iemand die een keuze kan maken die vanuit een utilitair perspectief de minst gewetenloze is in een emotioneel moeilijke situatie. Wat bij psychopathie de kern is is gewetenloosheid. Er is gebrek aan empathie, schuldgevoel, berouw en angst. Een psychopaat kan zonder gewetensbezwaren kiezen om de meeste slachtoffers te maken als dat hem of haar meer aanstaat op dat moment. Iemand die op basis van een functionerend geweten in staat is om dan maar de keuze te maken voor de minst vreselijke uitkomst is geen psychopaat, want een psychopaat heeft dat geweten niet of nauwelijks.
Wat je beschrijft (maar niet helemaal goed) is trouwens het trolleyprobleem, een set gedachte-experimenten over ethische dilemma's. De twee primaire:
1. Er stormt een op hol geslagen tram af op een groep van vijf mensen die aan het spoor werken, die erdoor gedood zouden worden. Maar je kan een wissel omzetten en dan komt de tram op een ander spoor, waar maar één persoon werkt, die dan gedood wordt. Zou je die wissel omzetten?
2. Er is geen wissel maar je staat op een brug over het spoor. Je kan de tram stoppen door iets zwaars op de rails te gooien. Er staat een dikke man naast je die zwaar genoeg is. Zou je die dikke man op het spoor duwen en daarmee doden om de vijf anderen te redden?
Dus als je niets doet gaan er vijf mensen dood, als je hun levens redt gaat er een zesde dood die zonder jouw actie was blijven leven. Wat weegt zwaarder: het aantal mensen dat overleeft of het feit dat jouw actie iemands dood veroorzaakt? Dat is het ethische dilemma. Iemand met een utilitaristische inslag (de uitkomst is bepalend voor het oordeel) zal makkelijker de wissel omgooien (in situatie 1) dan iemand die redeneert dat het kwaad al plaatsvindt en je daar niet aan deel moet gaan nemen. Dat zijn allebei gewetensvolle oordelen, al is de uitkomst verschillend. In situatie 2, waarin je een levend mens zelf een duw moet geven, zijn mensen trouwens typisch een stuk minder utilitaristisch dan in situatie 1.
Hoe dan ook, dit gaat niet over psychopathie maar over wat de minst slechte keuze is in een ethisch dilemma.
De keuze van een psychopaat zal niet ethisch zijn. Die zal niet vanuit een utilitaristische ethiek de dikke man van de brug duwen, die kan het bijvoorbeeld kicken vinden om dat te kunnen doen en er een goede smoes voor te hebben. Of die laat liever die vijf mensen doodgaan dan in een situatie te komen waarin om verantwoording wordt gevraagd. De mogelijke uitkomsten zijn (of lijken) dezelfde, de motivatie is totaal anders.
Los van dat het hele gedachte-experiment nogal ver van de realiteit af staat (ik zou misschien samen met de dikke man mijn longen uit mijn lijf schreeuwen om die vijf op het naderende gevaar te attenderen) helpt het je dus niet om een psychopaat te herkennen.