Heb jij een interessante vraag op het snijvlak van privacy, cybersecurity en recht? Stuur je vraag naar juridischevraag@security.nl. Elke week geeft ict-jurist Arnoud Engelfriet in deze rubriek antwoord.

Juridische vraag: Welke juridische risico's zie jij met betrekking tot het feit dat Solvinity, het cloudbedrijf waar de overheid zowel Digid en Mijn Overheid heeft ondergebracht, door een Amerikaans bedrijf wordt overgenomen?

Heeft de overheid hier steken laten vallen, of had Solvinity niet voorafgaand aan de feitelijke overname transparanter moeten zijn over het feit dat er onderhandeld werd met een Amerikaans bedrijf?

Gezien de reële risico's dat de overheid in de VS invloed heeft op hoe Amerikaanse bedrijven, gezien de Cloud-Act, en reeds aangetoond doordat Microsoft de toegang tot de e-mailbox van de hoofdaanklager van het Europees rechtshof blokkeert. Wat is jouw mening?

Antwoord: Zuiver juridisch bekeken is hier weinig over te zeggen. Het probleem is vooral praktisch en beleidsmatig: dit is "niet handig" om het zachtjes uit te drukken. Maar er is geen wet die dit verbiedt, of die maakt dat het gebruik van deze diensten nu onmogelijk of zeer moeilijk wordt.

Natuurlijk, de AVG (en tot op zekere hoogte de Data Act) verbieden overdracht van gegevens naar buiten de EU, en in Europa gevestigde bedrijven mogen geen gehoor geven aan bevelen onder de CLOUD Act (art. 48 AVG). Maar binnen die grenzen opereren is vooral een papieren kwestie: afspraken vastleggen, service level agreements herzien en auditbevindingen documenteren. Als dat goed uitgewerkt wordt, dan zit je juridisch goed.

Het probleem is dat de zorgen over wat hier mis kan gaan, eigenlijk ongrijpbaar zijn voor de bestaande juridische toetsingskaders. De kern van de angst is niet "er wordt vandaag een wet overtreden", maar "we creëren een afhankelijkheid die ons morgen kwetsbaar maakt". Het is juridisch niet verboden je land kwetsbaar te maken voor buitenlandse druk of invloed.

Iedereen snapt intuïtief dat het ongelukkig is als vitale digitale overheidsinfrastructuur onder de zeggenschap van een buitenlandse – en zeker Amerikaanse – moeder komt te vallen. Maar dat gevoel laat zich niet eenvoudig vertalen naar: dit mag niet of dit had voorkomen moeten worden. Of nou ja: dat kan wel, maar dan moet er een (Nederlandse of Europese) wet komen die dat expliciet zegt. Clouddiensten aan de overheid mogen slechts geleverd worden door een concern naar Nederlands recht, zoiets.

Probleem daarmee is dat dat dan weer tegen algemene regels over eerlijke behandeling bij aanbestedingen aanloopt. Binnen de huidige kaders kun je dit probleem niet adresseren, totdat het een keer echt is misgegaan. Want pas dan is te betogen dat deze partij uitgesloten moet worden, dat deze overname niet mag, et cetera.

En het gegeven dat Microsoft de mailbox van de hoofdaanklager van het Internationaal Strafhof heeft geblokkeerd? Ook daar kun je niet heel veel mee, vrees ik. Het flauwe antwoord is: we weten niet precies waarom, tevens gaat het niet om een EU-instantie dus kun je niet zeggen dat Europees recht geschonden wordt. Ook hier weer, dit is te vaag om met juridische regels naar een verbod te leiden. De enige route is een duidelijke politieke keuze, die dan in een nieuwe wet vastgelegd kan worden. Koopt Nederlandsche Cloud.

Arnoud Engelfriet is ict-jurist, gespecialiseerd in internetrecht waar hij zich al sinds 1993 mee bezighoudt. Hij werkt als chief knowledge officer bij juridisch adviesbureau ICTRecht en blogt dagelijks over internetrecht. Hij schreef onder meer de boeken ICT&Recht en AI&Algorithms, en verzorgt de opleiding tot Certified Cybersecurity Compliance Officer.