Wetenschappers: online stemmen is onveilig en ongeschikt voor verkiezingen
Stemmen via internet is onveilig en ongeschikt voor verkiezingen en er is geen bekende technologie die het veilig kan maken, zo stellen 21 computerwetenschappers, gespecialiseerd in de veiligheid van online stemmen. Toch zijn er volgens de wetenschappers leveranciers van online stemsystemen die beweren dat hun systeem anders is of dat de beveiligingsproblemen niet belangrijk zijn.
"Alle online stemsystemen zijn onveilig. Deze onveiligheid is erger dan bij een goed uitgevoerd papieren stemsysteem, omdat een klein aantal mensen ongemerkt alle stemmen die via het systeem gaan kan aanpassen. Dit is al jaren bekend en elk voorgesteld systeem voor online stemmen heeft er, vanwege basale redenen die niet met bestaande technologie zijn op te lossen, mee te maken", aldus de wetenschappers in een blogposting.
Er zijn volgens de wetenschappers drie serieuze problemen met online stemsystemen en 'vote-by-smartphone' systemen. Zo kan malware op de computer of telefoon andere stemmen doorgeven dan de kiezer wil. Daarnaast kan malware of een aanvaller stemmen op de stemserver aanpassen. Als laatste kan malware de telcomputers van het verkiezingskantoor infecteren en zo de stemmen en uitslagen veranderen.
"Traditionele stembiljetten zijn ook niet helemaal veilig, maar het probleem met online stembiljetten is dat een aanvaller, waar dan ook in de wereld, met één aanval een groot aantal stembiljetten kan aanpassen", aldus de wetenschappers. Die zijn vooral kritisch op de Mobile Voting Foundation van Bradley Tusk. Deze stichting zet zich in voor online stemmen en claimt dat dit veilig kan. Iets wat volgens de wetenschappers misleidend en gevaarlijk is. "Het is al decennia de wetenschappelijke consensus dat online stemmen niet door enige bekende technologie is te beveiligen." Journalisten en politici moeten dan ook alert zijn op partijen die claimen dat online stemmen wel veilig kan, besluiten de wetenschappers hun pleidooi.
Reacties (37)
20-01-2026, 15:28 door
Q1
Nog even afgezien van de hierboven genoemde technische beperkingen, is er iets fundamentelers mis met online stemmen. Namelijk dat het stemgeheim nooit gegarandeerd kan worden!
De Nederlandse kieswet schrijft voor dat iedereen ongehinderd zijn/haar stem moet uitbrengen. En daarom sta je alleen in het stemhokje: niemand kan zien waarop je stemt! En dit wordt gecontroleerd door de medewerkers van het stemburo.
Bij stemmen op afstand weet niemand of je niet beïnvloed wordt: misschien staat er iemand met een knuppel naast je, of biedt iemand geld of andere dingen. Of bv. gedwongen door een dominante vader of moeder, of...
Doordat je nu in je eentje in een stemhokje staat, weet niemand op wie je uiteindelijk echt gestemd hebt, en heeft omkopen of afdwingen minder zin...
De Nederlandse kieswet schrijft voor dat iedereen ongehinderd zijn/haar stem moet uitbrengen. En daarom sta je alleen in het stemhokje: niemand kan zien waarop je stemt! En dit wordt gecontroleerd door de medewerkers van het stemburo.
Bij stemmen op afstand weet niemand of je niet beïnvloed wordt: misschien staat er iemand met een knuppel naast je, of biedt iemand geld of andere dingen. Of bv. gedwongen door een dominante vader of moeder, of...
Doordat je nu in je eentje in een stemhokje staat, weet niemand op wie je uiteindelijk echt gestemd hebt, en heeft omkopen of afdwingen minder zin...
20-01-2026, 16:29 door
Anoniem
Door Q1: Nog even afgezien van de hierboven genoemde technische beperkingen, is er iets fundamentelers mis met online stemmen. Namelijk dat het stemgeheim nooit gegarandeerd kan worden!
De Nederlandse kieswet schrijft voor dat iedereen ongehinderd zijn/haar stem moet uitbrengen. En daarom sta je alleen in het stemhokje: niemand kan zien waarop je stemt! En dit wordt gecontroleerd door de medewerkers van het stemburo.
Bij stemmen op afstand weet niemand of je niet beïnvloed wordt: misschien staat er iemand met een knuppel naast je, of biedt iemand geld of andere dingen. Of bv. gedwongen door een dominante vader of moeder, of...
Doordat je nu in je eentje in een stemhokje staat, weet niemand op wie je uiteindelijk echt gestemd hebt, en heeft omkopen of afdwingen minder zin...
Niemand weet of jouw volmacht niet onder dwang is afgegeven, dus net zomin veilig.De Nederlandse kieswet schrijft voor dat iedereen ongehinderd zijn/haar stem moet uitbrengen. En daarom sta je alleen in het stemhokje: niemand kan zien waarop je stemt! En dit wordt gecontroleerd door de medewerkers van het stemburo.
Bij stemmen op afstand weet niemand of je niet beïnvloed wordt: misschien staat er iemand met een knuppel naast je, of biedt iemand geld of andere dingen. Of bv. gedwongen door een dominante vader of moeder, of...
Doordat je nu in je eentje in een stemhokje staat, weet niemand op wie je uiteindelijk echt gestemd hebt, en heeft omkopen of afdwingen minder zin...
20-01-2026, 16:30 door
Anoniem
Door Q1: Nog even afgezien van de hierboven genoemde technische beperkingen, is er iets fundamentelers mis met online stemmen. Namelijk dat het stemgeheim nooit gegarandeerd kan worden!
De Nederlandse kieswet schrijft voor dat iedereen ongehinderd zijn/haar stem moet uitbrengen. En daarom sta je alleen in het stemhokje: niemand kan zien waarop je stemt! En dit wordt gecontroleerd door de medewerkers van het stemburo.
Bij stemmen op afstand weet niemand of je niet beïnvloed wordt: misschien staat er iemand met een knuppel naast je, of biedt iemand geld of andere dingen. Of bv. gedwongen door een dominante vader of moeder, of...
Doordat je nu in je eentje in een stemhokje staat, weet niemand op wie je uiteindelijk echt gestemd hebt, en heeft omkopen of afdwingen minder zin...
Precies, ik snap ook niet waarom deze discussie telkens weer wordt opgestart, naast dit probleem is er verder niets wat online stemmen zou oplossen: als je niet bereid bent om een zeer beperkte moeite te doen om te gaan stemmen of een volmacht te verlenen dan maakt je stem ook niets uit lijkt me.De Nederlandse kieswet schrijft voor dat iedereen ongehinderd zijn/haar stem moet uitbrengen. En daarom sta je alleen in het stemhokje: niemand kan zien waarop je stemt! En dit wordt gecontroleerd door de medewerkers van het stemburo.
Bij stemmen op afstand weet niemand of je niet beïnvloed wordt: misschien staat er iemand met een knuppel naast je, of biedt iemand geld of andere dingen. Of bv. gedwongen door een dominante vader of moeder, of...
Doordat je nu in je eentje in een stemhokje staat, weet niemand op wie je uiteindelijk echt gestemd hebt, en heeft omkopen of afdwingen minder zin...
Het is niet alsof je hier massale voter surpression hebt zoals in de VS, waar je (met name als democratische kiezer) het op allerlei manier moelijk wordt gemaakt om je stem (op tijd) uit te kunnen brengen en waar je maar moet afwachten of Trump en Elon je stem niet laten verdwijnen.
20-01-2026, 16:45 door
Anoniem
Hier in Nederland kan dat heel makkelijk en superveilig met DigiD. Overheid is van overtuigd dat de persoon die inlogt ook daadwerkelijk het apparaat bedient.
20-01-2026, 17:16 door
Anoniem
Door Anoniem: Hier in Nederland kan dat heel makkelijk en superveilig met DigiD. Overheid is van overtuigd dat de persoon die inlogt ook daadwerkelijk het apparaat bedient.
Goed dan zitten we alleen nog met het stemgeheim...
20-01-2026, 17:19 door
Anoniem
Door Anoniem: Hier in Nederland kan dat heel makkelijk en superveilig met DigiD. Overheid is van overtuigd dat de persoon die inlogt ook daadwerkelijk het apparaat bedient.
LOL
20-01-2026, 17:24 door
linuxpro
Dus bij de volgende (kamer)verkiezingen gaan we digitaal stemmen, de overheid heeft er een handje van om gefundeerde adviezen naast zich neer te leggen want de ambtenaar van de minister weet het veel beter.... toch?
20-01-2026, 17:26 door
Anoniem
Door Anoniem: Hier in Nederland kan dat heel makkelijk en superveilig met DigiD.
Dat is een slecht idee. Het gebruik van DigiD alvorens een stem uit te kunnen brengen ondermijnd het stemgeheim.
20-01-2026, 17:55 door
Anoniem
Door Anoniem:
Je kan niet met 100 volmachten aan komen zetten, dus dat schaalt niet.Door Q1: Nog even afgezien van de hierboven genoemde technische beperkingen, is er iets fundamentelers mis met online stemmen. Namelijk dat het stemgeheim nooit gegarandeerd kan worden!
De Nederlandse kieswet schrijft voor dat iedereen ongehinderd zijn/haar stem moet uitbrengen. En daarom sta je alleen in het stemhokje: niemand kan zien waarop je stemt! En dit wordt gecontroleerd door de medewerkers van het stemburo.
Bij stemmen op afstand weet niemand of je niet beïnvloed wordt: misschien staat er iemand met een knuppel naast je, of biedt iemand geld of andere dingen. Of bv. gedwongen door een dominante vader of moeder, of...
Doordat je nu in je eentje in een stemhokje staat, weet niemand op wie je uiteindelijk echt gestemd hebt, en heeft omkopen of afdwingen minder zin...
Niemand weet of jouw volmacht niet onder dwang is afgegeven, dus net zomin veilig.De Nederlandse kieswet schrijft voor dat iedereen ongehinderd zijn/haar stem moet uitbrengen. En daarom sta je alleen in het stemhokje: niemand kan zien waarop je stemt! En dit wordt gecontroleerd door de medewerkers van het stemburo.
Bij stemmen op afstand weet niemand of je niet beïnvloed wordt: misschien staat er iemand met een knuppel naast je, of biedt iemand geld of andere dingen. Of bv. gedwongen door een dominante vader of moeder, of...
Doordat je nu in je eentje in een stemhokje staat, weet niemand op wie je uiteindelijk echt gestemd hebt, en heeft omkopen of afdwingen minder zin...
20-01-2026, 18:06 door
Anoniem
Het online stemmen is geprobeerd voor de waterschappen, Rijnland hete dat systeem, er is jaren ontwikkeld het is een keer gebruikt en daarna alsnog afgeserveerd nadat duidelijk was dat achteraf alle stemmen herleidbaar bleken naar stemmers.
Probleem is dat om het veilig te krijgen alles identificeerbaar moet zijn, alleen de stem zelf niet.
Iedereen 1 stem...
Probleem is dat om het veilig te krijgen alles identificeerbaar moet zijn, alleen de stem zelf niet.
Iedereen 1 stem...
20-01-2026, 18:30 door
Anoniem
Tsja... Er is heel veel online onveilig en ongeschikt. Toch wordt het ons steeds vaker door de strot gedrukt.
20-01-2026, 18:38 door
Reinder
Door linuxpro: Dus bij de volgende (kamer)verkiezingen gaan we digitaal stemmen, de overheid heeft er een handje van om gefundeerde adviezen naast zich neer te leggen want de ambtenaar van de minister weet het veel beter.... toch?
Ik vrees het ook. Als vuistregel kan je aanhouden dat de overheid het pas gaat doen als een voldoende grote groep van ter zake kundige experts heeft gezegd dat het een erg slecht idee is.
20-01-2026, 19:47 door
Anoniem
Door Anoniem:
Dat is een slecht idee. Het gebruik van DigiD alvorens een stem uit te kunnen brengen ondermijnd het stemgeheim.
Je weet ALLEEN dat iemand ingelogd heeft, dat is alles. Je weet niet of er gestemd is en voor wie.Door Anoniem: Hier in Nederland kan dat heel makkelijk en superveilig met DigiD.
Dat is een slecht idee. Het gebruik van DigiD alvorens een stem uit te kunnen brengen ondermijnd het stemgeheim.
20-01-2026, 21:26 door
Anoniem
Door Q1: Bij stemmen op afstand weet niemand of je niet beïnvloed wordt: misschien staat er iemand met een knuppel naast je, of biedt iemand geld of andere dingen. Of bv. gedwongen door een dominante vader of moeder, of...
Doordat je nu in je eentje in een stemhokje staat, weet niemand op wie je uiteindelijk echt gestemd hebt, en heeft omkopen of afdwingen minder zin...
Doordat je nu in je eentje in een stemhokje staat, weet niemand op wie je uiteindelijk echt gestemd hebt, en heeft omkopen of afdwingen minder zin...
Dit is wel te ondervangen door iedereen onbeperkt kans te geven een digitale stem aan te passen. Je kunt door iemand gedwongen worden om een bepaalde stem uit te brengen, maar die kun je zodra die persoon uit beeld is ontraceerbaar veranderen. Ook verkopen van stemmen is daardoor heel moeilijk: een foto van je ingediende stem is bij voorbaat waardeloos.
20-01-2026, 22:22 door
Anoniem
Door Anoniem:
Door Anoniem:
Dat is een slecht idee. Het gebruik van DigiD alvorens een stem uit te kunnen brengen ondermijnd het stemgeheim.
Je weet ALLEEN dat iemand ingelogd heeft, dat is alles. Je weet niet of er gestemd is en voor wie.Door Anoniem: Hier in Nederland kan dat heel makkelijk en superveilig met DigiD.
Dat is een slecht idee. Het gebruik van DigiD alvorens een stem uit te kunnen brengen ondermijnd het stemgeheim.
Eerdere experimenten met elektronisch stemmen en tellen zijn keer op keer uiterst problematisch gebleken, want het proces is kwetsbaar voor manipulatie en het is niet transparant (men kan het proces niet onafhankelijk controleren), zo hebben de actiegroep 'Wij Vertrouwen Stemcomputers Niet', en een grote stoet van IT-experts en wetenschappers, in het verleden hard aangetoond. De Kiesraad is er geen voorstander van. Ook de bevolking heeft meer vertrouwen in stemmen met het rode potlood en papieren stembiljetten dan met computers.
De Amerikaanse overname van Solvinity, het cloudbedrijf waar de overheid zowel DigiD en de Mijn Overheid website heeft ondergebracht, brengt juridische risico's met zich mee. Het gebruik van DigiD zou er tevens voor zorgen dat het stemgeheim in handen komt van een kleine kliek van technocraten, waaronder de CEO's van Amerikaanse bigtech bedrijven -- die weinig of niets op hebben met onze democratie. De vraag is of je daar op zit te wachten, zeker nu de Verenigde Staten afglijden naar een autocratie geleid door een hoogbejaarde narcist die de wereldvrede bedreigt.
20-01-2026, 22:26 door
Anoniem
Door Anoniem: Dit is wel te ondervangen door iedereen onbeperkt kans te geven een digitale stem aan te passen. Je kunt door iemand gedwongen worden om een bepaalde stem uit te brengen, maar die kun je zodra die persoon uit beeld is ontraceerbaar veranderen. Ook verkopen van stemmen is daardoor heel moeilijk: een foto van je ingediende stem is bij voorbaat waardeloos.
Het online doen geeft dus een complicatie. Laten we het nog wat gecompliceerder maken om de complicatie te ondervangen. O, dan gaat de boosdoener regelen dat die stem pal voor het sluiten van het online stembureau pas wordt uitgebracht. Laten we kijken of we iets kunnen bedenken dat dat ondervangt. En hoe daar dan weer omheen kan worden gewerkt. En hoe dat dan weer ondervangen kan worden. En...Dan is er nog iets dat lastig is bij het gebruik van computers. Op een stembureau mag iedereen als waarnemer gaan kijken of het allemaal wel goed gedaan wordt. Die omslachtige procedure met papieren stembiljetten kunnen de meeste waarnemers redelijk volgen. Wat zich in een computer afspeelt kan eigenlijk niemand echt volgen, want je kan het niet zien gebeuren. Wat bedenk je daar dan weer voor?
Je kan het beter simpel houden, ook al gaat dat wat langzamer.
21-01-2026, 07:07 door
Drs Security en Privacy
Door Anoniem:
Precies ook het probleem met de gehele Europese digitale identiteit, je weet alleen dat iemand de pincode van de wallet app weet en meer ook niet.Door Anoniem:
Dat is een slecht idee. Het gebruik van DigiD alvorens een stem uit te kunnen brengen ondermijnd het stemgeheim.
Je weet ALLEEN dat iemand ingelogd heeft, dat is alles. Je weet niet of er gestemd is en voor wie.Door Anoniem: Hier in Nederland kan dat heel makkelijk en superveilig met DigiD.
Dat is een slecht idee. Het gebruik van DigiD alvorens een stem uit te kunnen brengen ondermijnd het stemgeheim.
Daar een fysiek persoon aan hangen is een aanname.
Overigens is dat een aanname die de basis is voor alle online veiligheid die gebaseerd is op een inlog account.
Je kan dat oplossen door er 2FA van te maken via DiGiD hoog en daarmee het gebruik van een paspoort (oh wacht die kan niet), Europese ID kaart of rijbewijs samen met een pincode die je overigens niet kan wijzigen (pin vergeten, nieuw document kopen).
Blijft inderdaad het stemgeheim over.
21-01-2026, 07:08 door
Drs Security en Privacy
Het grootste probleem is dat de software zelf fouten, bewust of niet, kan bevatten en aanvallers ook de eigen overheid kan zijn. Nu zie ik dat in ons land niet zo snel, maar Amerika?
Overigens, de grootste fabrikant van digitale stem systemen in de VS is Venezolaans.
Overigens, de grootste fabrikant van digitale stem systemen in de VS is Venezolaans.
21-01-2026, 08:03 door
Anoniem
Door Anoniem:
Door Q1: Nog even afgezien van de hierboven genoemde technische beperkingen, is er iets fundamentelers mis met online stemmen. Namelijk dat het stemgeheim nooit gegarandeerd kan worden!
De Nederlandse kieswet schrijft voor dat iedereen ongehinderd zijn/haar stem moet uitbrengen. En daarom sta je alleen in het stemhokje: niemand kan zien waarop je stemt! En dit wordt gecontroleerd door de medewerkers van het stemburo.
Bij stemmen op afstand weet niemand of je niet beïnvloed wordt: misschien staat er iemand met een knuppel naast je, of biedt iemand geld of andere dingen. Of bv. gedwongen door een dominante vader of moeder, of...
Doordat je nu in je eentje in een stemhokje staat, weet niemand op wie je uiteindelijk echt gestemd hebt, en heeft omkopen of afdwingen minder zin...
Niemand weet of jouw volmacht niet onder dwang is afgegeven, dus net zomin veilig.De Nederlandse kieswet schrijft voor dat iedereen ongehinderd zijn/haar stem moet uitbrengen. En daarom sta je alleen in het stemhokje: niemand kan zien waarop je stemt! En dit wordt gecontroleerd door de medewerkers van het stemburo.
Bij stemmen op afstand weet niemand of je niet beïnvloed wordt: misschien staat er iemand met een knuppel naast je, of biedt iemand geld of andere dingen. Of bv. gedwongen door een dominante vader of moeder, of...
Doordat je nu in je eentje in een stemhokje staat, weet niemand op wie je uiteindelijk echt gestemd hebt, en heeft omkopen of afdwingen minder zin...
Maar zodra je die volmacht onder dwang afgegeven hebt, kun je alsnog contact opnemen met de gemeente en de stempas in laten trekken. Ongeldig laten maken.
Is het papieren systeem 100% veilig. Natuurlijk niet.
Maar stel je de schaal voor waarop fraude moet plaatsvinden, om enige invloed op de uitslag te hebben.
In jouw scenario minimaal 1 tot 2 personen die de gijzelaar tot aan de verkiezingsdag onder controle moeten houden en de stem uit moeten brengen.
En 1 persoon kan maar een beperkt aantal machtigingen stemmen.
Dus een grote groep gijzelen, lost ook niets op. Moet je ook een grote groep ezels hebben die die stemmen gaan uitbrengen.
En hoe groter een groep die probeert hun fraudeer-plan geheim te houden, hoe sneller het uit zal lekken.
Vergelijk dat met een (buitenlandse) hack die digitaal xxx.xxx stemmen in 1 keer wijzigt.
21-01-2026, 08:07 door
Anoniem
Door Anoniem: Hier in Nederland kan dat heel makkelijk en superveilig met DigiD. Overheid is van overtuigd dat de persoon die inlogt ook daadwerkelijk het apparaat bedient.
1. Stemgeheim: de overheid weet dan wie je bent en wat je stemt. Dat mag niet van de kieswet
2. Fysieke persoon in de stoel is niet automatisch gelijk aan het account dat inlogt mbv DigiD.
3. Idem voor de persoon die de stem uitbrengt. Is dat dezelfde eprsoon die ingelogd is via DigiD? Een stoelendans is heel makkelijk uit te voeren. En dan kom je weer op "stemmen onder dwang" uit.
Gaat dus niet werken.
21-01-2026, 08:16 door
Anoniem
Door Anoniem:
Door Anoniem:
Dat is een slecht idee. Het gebruik van DigiD alvorens een stem uit te kunnen brengen ondermijnd het stemgeheim.
Je weet ALLEEN dat iemand ingelogd heeft, dat is alles. Je weet niet of er gestemd is en voor wie.Door Anoniem: Hier in Nederland kan dat heel makkelijk en superveilig met DigiD.
Dat is een slecht idee. Het gebruik van DigiD alvorens een stem uit te kunnen brengen ondermijnd het stemgeheim.
Het probleem is alleen dat je dat niet weet. Je moet iemand op zijn/haar baluwe ogen geloven.
Er zijn ook systemen die nu al meer terug krijgen dan alleen een ja/nee antwoord.
Wat wordt er gemonitord. Wat wordt er gelogd. (ips, keuzes, etc)
Wie logt in met dat DigiD account (ik kan bv met het account van elk van mijn ouders inloggen).
Wie brengt werkelijk de stem uit. (ik, jij, de eigenaar van het account, iemand met een mes)
Het probleem is dat dit allemaal niet controleerbaar is, zonder bv het stemgeheim op te heffen.
Digitaal stemmen en alles eromheen is en blijft een zwarte doos. Er gaat iets in, en ergens anders komt er iets uit. En die hoeven niet gelijk aan elkaar te zijn. Wat er tussenin gebeurt weet alleen de programmeur.
En dan is het systeem niet meer controleerbaar en te vertrouwen door de burger.
Oh, en als er (onder burgers of politici) twijfel is over de uitslag, hoe ga je dan hertellen?
Of de papertrail controleren?
Let wel: Met inachtneming van het stemgeheim.
21-01-2026, 08:19 door
Anoniem
Door Drs Security en Privacy: Het grootste probleem is dat de software zelf fouten, bewust of niet, kan bevatten en aanvallers ook de eigen overheid kan zijn. Nu zie ik dat in ons land niet zo snel, maar Amerika?
Overigens, de grootste fabrikant van digitale stem systemen in de VS is Venezolaans.
Overigens, de grootste fabrikant van digitale stem systemen in de VS is Venezolaans.
Daar gaat DJTs MAGA-politici nu grote vriendjes mee worden. 0 ;-)
105% van de uitgebrachte stemmen voor ....
21-01-2026, 08:24 door
Anoniem
Hier speelt commercie ook een grote rol en zijn we het Cambridge Analytica-schandaal alweer vergeten?
21-01-2026, 08:54 door
Anoniem
Nog een belangrijk argument dat tegen online stemmen pleit is de transparantie.
Stemmen op traditionele wijze is begrijpbaar en achteraf is alles verifieerbaar.
Hoe kun je argwanende burgers - en die zijn er! gezien de reacties op berichten op deze site :P - weer gerust stellen als ten onrechte wordt beweerd dat er met de stemmen is geknoeid? Dat is bij online stemmen dus niet mogelijk en is daarom slecht voor de democratie.
Stemmen op traditionele wijze is begrijpbaar en achteraf is alles verifieerbaar.
Hoe kun je argwanende burgers - en die zijn er! gezien de reacties op berichten op deze site :P - weer gerust stellen als ten onrechte wordt beweerd dat er met de stemmen is geknoeid? Dat is bij online stemmen dus niet mogelijk en is daarom slecht voor de democratie.
21-01-2026, 09:41 door
Anoniem
Door Anoniem:
1 Uitzondering, in grote steden (met veel stemburo's) kan je een dagje de stemburo-toerist uithangen; tussen half-acht en 21uur kan je dan de 100 volmachten -zonder wantrouwen te kweken- gebruiken ;)Door Anoniem:
Je kan niet met 100 volmachten aan komen zetten, dus dat schaalt niet.Door Q1: Nog even afgezien van de hierboven genoemde technische beperkingen, is er iets fundamentelers mis met online stemmen. Namelijk dat het stemgeheim nooit gegarandeerd kan worden!
De Nederlandse kieswet schrijft voor dat iedereen ongehinderd zijn/haar stem moet uitbrengen. En daarom sta je alleen in het stemhokje: niemand kan zien waarop je stemt! En dit wordt gecontroleerd door de medewerkers van het stemburo.
Bij stemmen op afstand weet niemand of je niet beïnvloed wordt: misschien staat er iemand met een knuppel naast je, of biedt iemand geld of andere dingen. Of bv. gedwongen door een dominante vader of moeder, of...
Doordat je nu in je eentje in een stemhokje staat, weet niemand op wie je uiteindelijk echt gestemd hebt, en heeft omkopen of afdwingen minder zin...
Niemand weet of jouw volmacht niet onder dwang is afgegeven, dus net zomin veilig.De Nederlandse kieswet schrijft voor dat iedereen ongehinderd zijn/haar stem moet uitbrengen. En daarom sta je alleen in het stemhokje: niemand kan zien waarop je stemt! En dit wordt gecontroleerd door de medewerkers van het stemburo.
Bij stemmen op afstand weet niemand of je niet beïnvloed wordt: misschien staat er iemand met een knuppel naast je, of biedt iemand geld of andere dingen. Of bv. gedwongen door een dominante vader of moeder, of...
Doordat je nu in je eentje in een stemhokje staat, weet niemand op wie je uiteindelijk echt gestemd hebt, en heeft omkopen of afdwingen minder zin...
Ik weet echter niet of er achteraf nog wordt nagekeken of iemands naam te vaak is voorgekomen door alle stemmers van alle stemburo's te controleren..., maar dan is het kwaad al geschied. Kan je enkelt nog wel worden gepakt voor stemfraude.
21-01-2026, 09:45 door
Anoniem
Door Anoniem:
Zeg je hier dan niet in feite dat je meerdere keren kan inloggen om keer op keer te stemmen!?Door Anoniem:
Dat is een slecht idee. Het gebruik van DigiD alvorens een stem uit te kunnen brengen ondermijnd het stemgeheim.
Je weet ALLEEN dat iemand ingelogd heeft, dat is alles. Je weet niet of er gestemd is en voor wie.Door Anoniem: Hier in Nederland kan dat heel makkelijk en superveilig met DigiD.
Dat is een slecht idee. Het gebruik van DigiD alvorens een stem uit te kunnen brengen ondermijnd het stemgeheim.
Of zal er dan toch ook bijgehouden moeten worden dat je al een keer hebt ingelogd om te stemmen? En dan is het circeltje weer rond om uit te komen op 'daar gaat je stemgeheim'!
21-01-2026, 09:59 door
Anoniem
Door Anoniem:
Door Q1: Nog even afgezien van de hierboven genoemde technische beperkingen, is er iets fundamentelers mis met online stemmen. Namelijk dat het stemgeheim nooit gegarandeerd kan worden!
De Nederlandse kieswet schrijft voor dat iedereen ongehinderd zijn/haar stem moet uitbrengen. En daarom sta je alleen in het stemhokje: niemand kan zien waarop je stemt! En dit wordt gecontroleerd door de medewerkers van het stemburo.
Bij stemmen op afstand weet niemand of je niet beïnvloed wordt: misschien staat er iemand met een knuppel naast je, of biedt iemand geld of andere dingen. Of bv. gedwongen door een dominante vader of moeder, of...
Doordat je nu in je eentje in een stemhokje staat, weet niemand op wie je uiteindelijk echt gestemd hebt, en heeft omkopen of afdwingen minder zin...
Niemand weet of jouw volmacht niet onder dwang is afgegeven, dus net zomin veilig.De Nederlandse kieswet schrijft voor dat iedereen ongehinderd zijn/haar stem moet uitbrengen. En daarom sta je alleen in het stemhokje: niemand kan zien waarop je stemt! En dit wordt gecontroleerd door de medewerkers van het stemburo.
Bij stemmen op afstand weet niemand of je niet beïnvloed wordt: misschien staat er iemand met een knuppel naast je, of biedt iemand geld of andere dingen. Of bv. gedwongen door een dominante vader of moeder, of...
Doordat je nu in je eentje in een stemhokje staat, weet niemand op wie je uiteindelijk echt gestemd hebt, en heeft omkopen of afdwingen minder zin...
Ah, maar je mag maximaal 2 volmachtstemmen uitbrengen, en dat alleen bij het uitbrengen van je eigen stem. Dit om het ronselen van stemmen te bemoeilijken.
21-01-2026, 10:11 door
Anoniem
Door Anoniem: De Amerikaanse overname van Solvinity, het cloudbedrijf waar de overheid zowel DigiD en de Mijn Overheid website heeft ondergebracht, brengt juridische risico's met zich mee. Het gebruik van DigiD zou er tevens voor zorgen dat het stemgeheim in handen komt van een kleine kliek van technocraten [...]
Kamer wil snel debat over cloudmigraties naar Amerikaanse techgiganten
woensdag 21 januari 2026, 09:51 door Redactie
Een verzoek van GroenLinks-PvdA en de SGP kon op genoeg voorstemmers rekenen. [...] Voor 27 januari staat een rondetafelgesprek gepland waar verschillende experts en organisaties hun standpunten over de overname aan de Tweede Kamer kenbaar zullen maken. Naast het rondetafelgesprek eind deze maand staat er voor vandaag ook een technische briefing over de overname gepland,
https://www.security.nl/posting/921561/Kamer+wil+snel+debat+over+cloudmigraties+naar+Amerikaanse+tech
21-01-2026, 11:07 door
Anoniem
Door Anoniem:
Ik weet echter niet of er achteraf nog wordt nagekeken of iemands naam te vaak is voorgekomen door alle stemmers van alle stemburo's te controleren..., maar dan is het kwaad al geschied. Kan je enkelt nog wel worden gepakt voor stemfraude.
Nee, werkt niet. Je mag alleen een volmacht stem uitbrengen tegelijk met je eigen stem. Dus dat stemburo-toerist verhaal gaat niet op.Door Anoniem:
1 Uitzondering, in grote steden (met veel stemburo's) kan je een dagje de stemburo-toerist uithangen; tussen half-acht en 21uur kan je dan de 100 volmachten -zonder wantrouwen te kweken- gebruiken ;)Door Anoniem:
Je kan niet met 100 volmachten aan komen zetten, dus dat schaalt niet.Door Q1: Nog even afgezien van de hierboven genoemde technische beperkingen, is er iets fundamentelers mis met online stemmen. Namelijk dat het stemgeheim nooit gegarandeerd kan worden!
De Nederlandse kieswet schrijft voor dat iedereen ongehinderd zijn/haar stem moet uitbrengen. En daarom sta je alleen in het stemhokje: niemand kan zien waarop je stemt! En dit wordt gecontroleerd door de medewerkers van het stemburo.
Bij stemmen op afstand weet niemand of je niet beïnvloed wordt: misschien staat er iemand met een knuppel naast je, of biedt iemand geld of andere dingen. Of bv. gedwongen door een dominante vader of moeder, of...
Doordat je nu in je eentje in een stemhokje staat, weet niemand op wie je uiteindelijk echt gestemd hebt, en heeft omkopen of afdwingen minder zin...
Niemand weet of jouw volmacht niet onder dwang is afgegeven, dus net zomin veilig.De Nederlandse kieswet schrijft voor dat iedereen ongehinderd zijn/haar stem moet uitbrengen. En daarom sta je alleen in het stemhokje: niemand kan zien waarop je stemt! En dit wordt gecontroleerd door de medewerkers van het stemburo.
Bij stemmen op afstand weet niemand of je niet beïnvloed wordt: misschien staat er iemand met een knuppel naast je, of biedt iemand geld of andere dingen. Of bv. gedwongen door een dominante vader of moeder, of...
Doordat je nu in je eentje in een stemhokje staat, weet niemand op wie je uiteindelijk echt gestemd hebt, en heeft omkopen of afdwingen minder zin...
Ik weet echter niet of er achteraf nog wordt nagekeken of iemands naam te vaak is voorgekomen door alle stemmers van alle stemburo's te controleren..., maar dan is het kwaad al geschied. Kan je enkelt nog wel worden gepakt voor stemfraude.
21-01-2026, 11:25 door
Anoniem
Door Anoniem:
1. Stemgeheim: de overheid weet dan wie je bent en wat je stemt. Dat mag niet van de kieswet
Hier zijn systemen voor, waarbij je enerzijds exact weet dat iemand gestemd heeft (dus wie) maar niet wat iemand gestemd heeft. Er is begin 2000 door Binnenlandse Zaken een project gestart (Kiezen Op Afstand) waarbij dit technisch geïmplementeerd zou worden. Ik was daarbij betrokken. Er waren echter problemen, nl. de kosten (veel duurder dan de huidige papieren methode) en de integriteit (hacks zijn nooit uit te sluiten). Zie https://www.computable.nl/2002/02/07/kiezen-op-afstand-nog-ver-weg/.Door Anoniem: Hier in Nederland kan dat heel makkelijk en superveilig met DigiD. Overheid is van overtuigd dat de persoon die inlogt ook daadwerkelijk het apparaat bedient.
1. Stemgeheim: de overheid weet dan wie je bent en wat je stemt. Dat mag niet van de kieswet
Maar het fundamentele probleem kon niet technisch worden opgelost, namelijk de eis in de kieswet dat iedereen zijn stem zonder beïnvloeding door anderen moet uitbrengen. (is ook al in eerste commentaar door Q1 aangegeven)
2. Fysieke persoon in de stoel is niet automatisch gelijk aan het account dat inlogt mbv DigiD.
3. Idem voor de persoon die de stem uitbrengt. Is dat dezelfde eprsoon die ingelogd is via DigiD? Een stoelendans is heel makkelijk uit te voeren. En dan kom je weer op "stemmen onder dwang" uit.
Gaat dus niet werken.
21-01-2026, 11:33 door
Anoniem
Opvallend.
Je wordt als burger geacht de wet te kennen. Een onderdeel daarvan is de kieswet.
Verder hebben we zowat elk jaar wel een verkiezing. Soms zelfs 2. Dus ook voldoende mogelijkheden om praktijk kennis op te doen.
En toch tonen de nodige reaguurders hier (en hele volksstammen in den lande) dat ze de ballen snappen van het hele verkiezings-proces. En ook nooit de tijd genomen hebben om er iets over leren.
Maar tegelijkertijd denken diezelfde personen wel dat ze de wijsheid in pacht hebben. Dat ze (denken te) weten hoe ze het systeem moeten trucken of hoe het dan wel digitaal zou moeten kunnen.
Tenenkrommend.
Suggestie voor deze volkstammen:
Begin bij het begin, en leer eerst hoe en waarom het huidige systeem opgezet is zoals het opgezet is.
(En dit had men eigenlijk al op de middelbare school uitgelegd moeten krijgen)
Je wordt als burger geacht de wet te kennen. Een onderdeel daarvan is de kieswet.
Verder hebben we zowat elk jaar wel een verkiezing. Soms zelfs 2. Dus ook voldoende mogelijkheden om praktijk kennis op te doen.
En toch tonen de nodige reaguurders hier (en hele volksstammen in den lande) dat ze de ballen snappen van het hele verkiezings-proces. En ook nooit de tijd genomen hebben om er iets over leren.
Maar tegelijkertijd denken diezelfde personen wel dat ze de wijsheid in pacht hebben. Dat ze (denken te) weten hoe ze het systeem moeten trucken of hoe het dan wel digitaal zou moeten kunnen.
Tenenkrommend.
Suggestie voor deze volkstammen:
Begin bij het begin, en leer eerst hoe en waarom het huidige systeem opgezet is zoals het opgezet is.
(En dit had men eigenlijk al op de middelbare school uitgelegd moeten krijgen)
21-01-2026, 12:07 door
Anoniem
Door Anoniem:
Of zal er dan toch ook bijgehouden moeten worden dat je al een keer hebt ingelogd om te stemmen? En dan is het circeltje weer rond om uit te komen op 'daar gaat je stemgeheim'!
Wat heeft het aantal keren te maken met het stemgedrag? Het aantal keren kan makkelijk beperkt worden, Door Anoniem:
Zeg je hier dan niet in feite dat je meerdere keren kan inloggen om keer op keer te stemmen!?Door Anoniem:
Dat is een slecht idee. Het gebruik van DigiD alvorens een stem uit te kunnen brengen ondermijnd het stemgeheim.
Je weet ALLEEN dat iemand ingelogd heeft, dat is alles. Je weet niet of er gestemd is en voor wie.Door Anoniem: Hier in Nederland kan dat heel makkelijk en superveilig met DigiD.
Dat is een slecht idee. Het gebruik van DigiD alvorens een stem uit te kunnen brengen ondermijnd het stemgeheim.
Of zal er dan toch ook bijgehouden moeten worden dat je al een keer hebt ingelogd om te stemmen? En dan is het circeltje weer rond om uit te komen op 'daar gaat je stemgeheim'!
zonder dat je weet wat die ander stemt.
21-01-2026, 12:58 door
Anoniem
Door Anoniem: Hier speelt commercie ook een grote rol en zijn we het Cambridge Analytica-schandaal alweer vergeten?
Je bedoelt het bedrijf dat nu Emerdata LTD heet en links heeft met DJT (Deranged Joker Trump).
21-01-2026, 13:22 door
Anoniem
Door Anoniem:
Of zal er dan toch ook bijgehouden moeten worden dat je al een keer hebt ingelogd om te stemmen? En dan is het circeltje weer rond om uit te komen op 'daar gaat je stemgeheim'!
Bijhouden of je hebt gestemd en wat je hebt gestemd, kan technisch gezien prima apart gebeuren zodat het stemgeheim gegarandeerd blijft. Dat is in principe niet anders dan bij fysiek stemmen – de medewerker aan het bureau identificeert jou en noteert dat jij gestemd hebt, maar je biljet gaat anoniem in een grote bak waardoor jouw stem niet meer te achterhalen valt.Of zal er dan toch ook bijgehouden moeten worden dat je al een keer hebt ingelogd om te stemmen? En dan is het circeltje weer rond om uit te komen op 'daar gaat je stemgeheim'!
Het grote probleem is dat bij fysiek stemmen het hele traject dat een stem aflegt eenvoudig zichtbaar en controleerbaar is; bij digitaal stemmen is dat niet zo. Dat maakt het fysieke proces heel moeilijk om grootschalig en ongemerkt te beïnvloeden, terwijl die mogelijkheid bij digitaal stemmen wel degelijk bestaat.
21-01-2026, 14:55 door
Anoniem
Door Anoniem:
Het grote probleem is dat bij fysiek stemmen het hele traject dat een stem aflegt eenvoudig zichtbaar en controleerbaar is; bij digitaal stemmen is dat niet zo. Dat maakt het fysieke proces heel moeilijk om grootschalig en ongemerkt te beïnvloeden, terwijl die mogelijkheid bij digitaal stemmen wel degelijk bestaat.
Door Anoniem:
Of zal er dan toch ook bijgehouden moeten worden dat je al een keer hebt ingelogd om te stemmen? En dan is het circeltje weer rond om uit te komen op 'daar gaat je stemgeheim'!
Bijhouden of je hebt gestemd en wat je hebt gestemd, kan technisch gezien prima apart gebeuren zodat het stemgeheim gegarandeerd blijft. Dat is in principe niet anders dan bij fysiek stemmen – de medewerker aan het bureau identificeert jou en noteert dat jij gestemd hebt, maar je biljet gaat anoniem in een grote bak waardoor jouw stem niet meer te achterhalen valt.Of zal er dan toch ook bijgehouden moeten worden dat je al een keer hebt ingelogd om te stemmen? En dan is het circeltje weer rond om uit te komen op 'daar gaat je stemgeheim'!
Het grote probleem is dat bij fysiek stemmen het hele traject dat een stem aflegt eenvoudig zichtbaar en controleerbaar is; bij digitaal stemmen is dat niet zo. Dat maakt het fysieke proces heel moeilijk om grootschalig en ongemerkt te beïnvloeden, terwijl die mogelijkheid bij digitaal stemmen wel degelijk bestaat.
Juist: Dat!
Als je bij de digitale variant al het stemgeheim weet te waarborgen, dan zijn stemmen zonder dwang, en controleerbaarheid en transparantie van het proces, niet te garanderen.
Of op een later moment een hertelling uitvoeren als er onenigheid over de uitslag is.
Om over bijkomende problermen als hacks, ddos aanvallen, stroomstoringen, en bugs op de verkiezingsdag zelf nog maar te zwijgen.
Keep it simple. Blijf papier gebruiken.
Hoe ouderwets het ook overkomt.
Dan wachten politici maar een dag of een paar dagen op de uitslag.
Het is niet alsof ze de dag erna al een kabinet geformeerd hebben.
Daar gaat veel meer tijd in zitten: https://www.parlement.com/duur-kabinetsformaties
Misschien moeten politici daar eens wat aan gaan doen, om tijdswinst te boeken. (Zo maar een idee)
22-01-2026, 12:20 door
Anoniem
Ik snap niet zo goed wat de rede is om uberhaupt online te stemmen. Voor ook maar te denken of het veilig kan, wat zeer onwaarschijinlijk is blijkt nu maar nog eens, mis ik vooral in de discussie om mij heen waarom we dit willen.
Een vaak gebruikt argument dat ik hoor voor de noodzaak is dat het tellen lang duurt en de uitslag lang op zich laat wachten. Dit argument houdt bij mij geen stand want ik wacht meestal al vier jaar lang (ok regelmatig korter, maar max vier jaar) op een nieuwe uitslag. De meesten die ik spreek wachten ook al heel lang op een andere uitslag omdat ze verandering willen in de huidige overheid.
Of het dan een, twee of drie dagen of zelfs een week duurt na het stemmen maakt voor mij geen enkel verschil. Die paar dagen extra wachten is peanuts. Ben ik een uitzondering om er zo naar te kijken of zijn er andere goede argumenten voor online stemmen?
Ik snap natuurlijk wel dat we allemaal heel benieuwd zijn na het stemmen, maar om daarvoor het misschien wel meest fundamentele aspact van onze samenleving voor te comprimiteren vind ik niet zo goed doordacht.
Een vaak gebruikt argument dat ik hoor voor de noodzaak is dat het tellen lang duurt en de uitslag lang op zich laat wachten. Dit argument houdt bij mij geen stand want ik wacht meestal al vier jaar lang (ok regelmatig korter, maar max vier jaar) op een nieuwe uitslag. De meesten die ik spreek wachten ook al heel lang op een andere uitslag omdat ze verandering willen in de huidige overheid.
Of het dan een, twee of drie dagen of zelfs een week duurt na het stemmen maakt voor mij geen enkel verschil. Die paar dagen extra wachten is peanuts. Ben ik een uitzondering om er zo naar te kijken of zijn er andere goede argumenten voor online stemmen?
Ik snap natuurlijk wel dat we allemaal heel benieuwd zijn na het stemmen, maar om daarvoor het misschien wel meest fundamentele aspact van onze samenleving voor te comprimiteren vind ik niet zo goed doordacht.
22-01-2026, 17:18 door
Anoniem
Door Anoniem: Ik snap niet zo goed wat de rede is om uberhaupt online te stemmen.
Het is natuurlijk een stuk efficiënter dan op papier stemmen. Voor fysiek stemmen moeten voor iedere stemgerechtigde stempassen, stembiljetten, volmachtpapieren en kieslijsten worden afgedrukt en verstuurd. Stemlocaties moeten door heel het land ingericht worden, inclusief biljetten, containers, potloden, stemlijsten, en dergelijke. Er moeten overal voldoende vrijwilligers aanwezig zijn tijdens het stemmen en daarna tijdens het tellen. Het tellen blijft mensenwerk, dus er worden per definitie fouten gemaakt, en de definitieve uitslag kan enkele dagen op zich laten wachten. De materialen moeten ook weer afgevoerd, eventueel opgeslagen, en uiteindelijk vernietigd worden.
De stemmers moeten bovendien op die dag naar een stemlocatie in de buurt kunnen en willen gaan om hun stem uit te brengen, eventueel in de rij staan als ze op een druk moment aankomen. De opkomst neemt al jaren af; bij slecht weer zie je ook vaak een dip in de cijfers.
Online stemmen is wat dat betreft simpel en snel, hoef je de deur niet voor uit en kan iedereen doen op een moment dat hem of haar uitkomt op die dag. Het zou de participatie op een eenvoudige wijze kunnen verhogen. Bovendien vereist het lang niet zo'n logistieke operatie en scheelt aanzienlijk in kosten en materialen. En als bonus is de telling van de resultaten vrijwel instant en accuraat.
Er zijn natuurlijk wel degelijk voordelen te bedenken aan een digitaal stemproces. De vraag is alleen of die voordelen opwegen tegen de genoemde nadelen. Voor nationale verkiezingen waarbij het vertrouwen in en controleerbaarheid van het stemproces van een dermate essentieel belang is, denk ik dat dat – op dit moment – echter niet het geval is.
Reageren
Ondersteunde bbcodes
Bold: [b]bold text[/b]
Italic: [i]italic text[/i]
Underline: [u]underlined text[/u]
Quote: [quote]quoted text[/quote]
URL: [url]https://www.security.nl[/url]
Config: [config]config text[/config]
Code: [code]code text[/code]
Je bent niet ingelogd en reageert "Anoniem". Dit betekent dat Security.NL geen accountgegevens (e-mailadres en alias) opslaat voor deze reactie. Je reactie wordt niet direct geplaatst maar eerst gemodereerd. Als je nog geen account hebt kun je hier direct een account aanmaken. Wanneer je Anoniem reageert moet je altijd een captchacode opgeven.
(Senior) Informatie Beveiligingsadviseur - CISO Office
Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
Wil jij je op strategisch niveau bezighouden met de beveiliging van informatie waar niets mee fout mag gaan? Wij geven jou volop gelegenheid om samen met deskundige collega’s te werken aan beleid, procedures, advies, risicomanagement, metrics en projecten rond informatiebeveiliging.
Wij zoeken een Junior DevOps Engineer!
Ben jij nieuwsgierig, leergierig en klaar om je te verdiepen in de wereld van DevOps? In deze functie krijg je alle ruimte om te groeien. Je werkt met de nieuwste technologieën en krijgt intensieve begeleiding van ervaren security professionals zodat je je in korte tijd kunt ontwikkelen tot een volwaardige DevOps Engineer. Je werkt in Den Haag en werkt samen met een team dat kennis, humor en uitdaging moeiteloos weet te combineren. Are you ready for a challenge?