Quantumcomputers bedreigen de vertrouwelijke informatie en vitale infrastructuur van het Rijk, zo waarschuwt de Algemene Rekenkamer vandaag. De rijksoverheid moet zich dan ook voorbereiden op de dreiging van quantumcomputers, maar 71 procent van de Rijksoverheidsorganisaties is nog niet begonnen met de voorbereidingen. Quantumtechnologie is volgens de Rekenkamer op dit moment nog grotendeels toekomstmuziek, maar mocht het verschijnen dan kan dit grote gevolgen hebben. Zo zouden buitenlandse overheden met quantumcomputers versleutelingstechnieken kunnen kraken.

"Wanneer een quantumcomputer de versleuteling kan kraken, zou dat grote gevolgen kunnen hebben voor ons leven. Gevoelige of geheime informatie kan op straat komen te liggen, het verkeer raakt ontregeld of poortjes gaan niet meer open. Dan ligt maatschappelijke ontwrichting op de loer", aldus de Rekenkamer. Om een dergelijke situatie te voorkomen is post-quantumcryptografie nodig, een vorm van versleuteling die quantumcomputers niet zouden moeten kunnen kraken.

De meeste Rijksorganisaties zijn echter niet bezig met de dreiging van quantumcomputers of het implementeren van post-quantumcryptografie (PQC). Als oorzaak noemt de Rekenkamer een gebrek aan capaciteit en expertise, en een gebrek aan urgentie omdat het nog onduidelijk is wanneer quantumcomputers er zijn. "Volgens de AIVD kan ‘Q-Day’ (de dag waarop kwaadwillenden met quantumcomputers hedendaagse cryptografie kunnen kraken) al in 2030 gebeuren. Dat is al over 4 jaar", aldus de Rekenkamer.

Het ministerie van Economische Zaken werkt samen met andere ministeries aan een rijksbrede quantumstrategie. De Algemene Rekenkamer vindt dat daarin doelen en acties moeten staan zodat het Rijk kan omgaan met zowel de kansen als risico’s van quantumtechnologie. "De concrete invulling en het budget daarvan zijn echter nog onbekend", stelt de Rekenkamer.

Migratie post-quantumcryptografie noodzakelijk

Het demissionaire kabinet zegt de bevindingen te herkennen van de Algemene Rekenkamer met betrekking tot de dreiging die uitgaat van quantumcomputers op veelgebruikte cryptografie, de noodzaak om te starten met de migratie naar post-quantumcryptografie en het gebrek aan beweging op dit thema bij veel rijksoverheidsorganisaties. Volgens demissionair minister Karremans van Economische Zaken speelt encryptie een belangrijke rol voor de veiligheid, betrouwbaarheid en beschikbaarheid van de rijksoverheid. "De migratie naar PQC binnen de rijksoverheid is wat het kabinet betreft daarom niet vrijblijvend, maar noodzakelijk", aldus de bewindsman.

Karremans voegt toe dat de migratie naar PQC in de praktijk complex blijkt te zijn, omdat er tal van afhankelijkheden binnen de organisaties en in de toeleveringsketen zijn die onderzocht moeten worden, voordat de technische migratie kan worden uitgevoerd. "Vaak is sprake van gebrek aan ervaring en expertise om binnen rijksoverheidsorganisaties dit thema voortvarend op te pakken", stelt de minister. Afsluitend laat Karremans weten dat het kabinet zich bewust is van de kansen en dreigingen die horen bij quantumtechnologie en er wordt gewerkt aan een rijksbrede quantumstrategie, die naar verwachting in het tweede kwartaal van dit jaar zal verschijnen.