De Raad van State is tegen een initiatiefwetsvoorstel dat burgemeesters online berichten laat verwijderen als die de openbare orde verstoren of de vrees bestaat dat die hiertoe kunnen leiden. Het voorstel schiet op meerdere punten tekort, aldus de Raad van State. Vorig jaar kwam VVD-Kamerlid Michon-Derkzen met een voorstel voor de Wet online aangejaagde openbare-ordeverstoring.

Volgens Michon-Derkzen beschikken burgemeesters in de fysieke wereld over allerlei bevoegdheden, zoals noodbevelen, noodverordeningen of Algemene Plaatselijke Verordening (APV’s), om zo bijvoorbeeld illegale demonstraties tegen te gaan. In de 'online wereld' schieten deze bevoegdheden tekort, zo claimt het VVD-Kamerlid. In het geval van berichten die de openbare orde verstoren of dreigen dit te doen, kunnen burgemeesters via het voorstel een verwijderbevel opleggen aan degene die het bericht plaatste. Die moet het bericht dan verwijderen.

"Een burgemeester is verantwoordelijk om de openbare orde te handhaven”, verklaarde Michon eerder. "Dat wil je als burgemeester voor zijn en met deze wet kan een burgemeester nu vragen of zo’n bericht eraf gehaald kan worden." Het voorstel heeft betrekking op het plaatsen en delen van berichten die voor iedereen toegankelijk zijn op het openbare internet zoals op Facebook. Berichten die via besloten apps zoals WhatsApp worden verspreid vallen niet onder het voorstel.

Vrijheid van meningsuiting

De Raad van State (RvS) onderzocht het voorstel en is zeer kritisch en adviseert om het in de huidige vorm niet in behandeling te nemen. "Het verwijderbevel vormt een inmenging in de vrijheid van meningsuiting. Wanneer een online bericht oproept om deel te nemen aan een demonstratie, vormt het verwijderbevel ook een inmenging in de vrijheid om te demonstreren", aldus de RvS. Die stelt dat de bevoegdheid om een verwijderbevel op te kunnen leggen te ruim is geformuleerd. "Dat komt doordat het begrip ‘openbare orde’ erg breed is. Burgers kunnen hierdoor onvoldoende voorzien wanneer zij een verwijderbevel opgelegd kunnen krijgen", legt de Raad van State uit.

Ook zijn er ernstige twijfels over de effectiviteit van het voorgestelde verwijderbevel en daarmee over de noodzakelijkheid en geschiktheid van de inmenging. "Er zal namelijk vaak op voorhand niet duidelijk zijn welke burgemeester bevoegd is om in te grijpen. Ook zal een burgemeester die mag ingrijpen, dit snel moeten doen, wil het verwijderen van een online bericht effect kunnen hebben. Onduidelijk is echter hoe de burgemeester op tijd en rechtmatig over de juiste informatie beschikt om dit te kunnen doen."

De RvS benadrukt ook dat voor de proportionaliteit en subsidiariteit van het verwijderbevel, het van belang is dat er geen ander, minder ingrijpend middel is om hetzelfde doel te bereiken. Er zijn echter al allerlei bevoegdheden om het online aanjagen van openbare ordeverstoringen tegen te gaan. Een deel daarvan is juridisch bindend, andere interventies zijn informeel en dus vrijwillig. "Gelet op de bestaande mogelijkheden is de meerwaarde van het voorgestelde verwijderbevel niet duidelijk", oordeelt de Raad van State. Vanwege alle bezwaren wordt geadviseerd het voorstel in de huidige vorm niet in behandeling te nemen.