De plannen die de Europese Commissie vorig jaar presenteerde waarin werd gesproken over decryptie hebben betrekking op de toegang tot in beslag genomen telefoons, niet op het ontsleutelen van chatberichten, zo stelt minister Van Weel van Justitie en Veiligheid. Vorig jaar april presenteerde Brussel de nieuwe Europese interne veiligheidsstrategie, met de naam ProtectEU. Als onderdeel van de strategie wordt gesproken over een "Roadmap voor rechtmatige en effectieve toegang tot data voor opsporingsdiensten". Daarnaast staat ook een Technologie Roadmap voor encryptie op de agenda, alsmede een "impact assessment" om de Europese bewaarplichtregels te herzien.

Via de roadmap wil de Europese Commissie technologische oplossingen vinden en beoordelen waardoor opsporingsdiensten toegang tot versleutelde data kunnen krijgen. "We werken nu aan een roadmap en zullen natuurlijk ook kijken wat technisch haalbaar is, maar op politiek niveau is het probleem dat onze opsporingsdiensten terrein aan criminelen verliezen omdat onze rechercheurs geen toegang tot data hebben", aldus de Finse Eurocommissaris Henna Virkkunen voor Digitale soevereiniteit, veiligheid en democratie na de presentatie.

Recht op end-to-end encryptie

GroenLinks-PvdA liet in vragen aan de minister weten zich zorgen te maken over de decryptiemogelijkheden die in het kader van ProtectEU ontwikkeld worden bij Europol. "Deze leden menen dat elke poging om het recht op end-to-end encryptie te omzeilen, te doorbreken, of onmogelijk te maken, afbreuk doet aan de cyberveiligheid van burgers. Dit is echter wel een van de doelen van de ProtectEU-agenda alsmede van de Commissie haar "Roadmap for effective and lawful access to data for law enforcement"", aldus de partij.

Volgens GroenLinks-PvdA zou ProtectEU leiden tot verplichtingen voor onder andere Meta en Apple om de encryptie van WhatsApp en iMessage te verzwakken. "Dit is technisch en cryptologisch een enorme uitdaging, maar gaat ook uit van medewerking door bedrijven als Meta en Apple. Deze leden achten het onvoorstelbaar om in dit tijdsgewricht te rekenen op de medewerking van Amerika, om zijn versleutelde chattoepassingen toegankelijk te maken voor de EU."

Volgens minister Van Weel klopt de geschetste situatie niet. "De ProtectEU strategie roept niet op om encryptie te doorbreken. Daar waar de Commissie het in de strategie heeft over ‘decryptie’, betreft het een oproep tot samenwerking op reeds bestaande technische voorzieningen van de lidstaten om toegang te verkrijgen tot in beslag genomen telefoons in strafzaken", aldus de bewindsman.

Wat betreft de routekaart wordt de mogelijkheid en haalbaarheid onderzocht van gerichte rechtmatige toegang tot versleutelde informatie, aldus Van Weel. "Rechtmatige toegang tot gegevens moet in dit kader gericht blijven en beperkt blijven tot specifieke communicatie, van geval tot geval." Eerder liet het kabinet in een reactie op de veiligheidsstrategie weten dat techbedrijven niet mag worden gevraagd om systemen te integreren die de encryptie op een algemene of systematische manier voor alle gebruikers van een dienst kunnen verzwakken, zo voegt de minister toe.