Het Europees Parlement en de EU-lidstaten hebben vooralsnog geen akkoord bereikt over een voorstel voor het verlengen van 'chatcontrole 1.0'. Daardoor zouden techbedrijven zoals Meta, Google en Microsoft vanaf 4 april moeten stoppen met het scannen van berichten en ander verkeer van hun gebruikers. Een tijdelijke uitzondering op de ePrivacy Verordening, ook wel 'chatcontrole 1.0 genoemd', maakt het mogelijk voor aanbieders van interpersoonlijke communicatiediensten, zoals chatdiensten, om het verkeer van gebruikers vrijwillig op misbruikmateriaal te controleren. Dit verschilt van het plan van de Europese Commissie voor 'chatcontrole 2.0', waarbij chatapps en andere partijen verplicht zouden worden om alle berichten van hun gebruikers te controleren.

De tijdelijke uitzondering loopt in april van dit jaar af. Afgelopen december kwam de Europese Commissie met een voorstel om de uitzondering met twee jaar te verlengen tot 3 april 2028. Eerder ging de Europese Raad al akkoord met een voorstel om de uitzondering zelfs permanent te maken. Europese wetgeving vindt plaats via een trialoog, waarbij de Europese Commissie, het Europees Parlement en de Raad van Ministers onderhandelen over wetgevende voorstellen en elk een eigen positie innemen.

Vorige week kwam het Europees Parlement met een eigen voorstel, waarin werd gesteld dat de uitzondering onder voorwaarden met een jaar kan worden verlengd. Zo moet het scannen proportioneel en gericht zijn en niet worden toegepast op end-to-end versleutelde communicatie. Het scannen van verkeersdata naast contentdata wordt niet toegestaan. Daarnaast mag het scannen alleen bij personen die door een gerechtelijke instantie als verdachte zijn aangewezen.

Onlangs uitte de Europese privacytoezichthouder EDPS al de nodige kritiek op het plan. Zo zijn er zorgen over het op grote schaal en ongericht controleren van chatberichten en het ontbreken van een wettelijke grondslag. Ook ontbreken privacywaarborgen. Vervolgens kwamen meer dan dertig burgerrechtenbewegingen, maatschappelijke organisaties en beveiligingsexperts die het Europees Parlement in een open brief opriepen om het voorstel te verwerpen.

Digitale rechtenexpert en voormalig Europarlementariër voor de Piratenpartij Patrick Breyer meldt dat de onderhandelingen over de verlenging eerder deze week zijn stukgelopen en er geen akkoord ligt om de uitzondering te verlengen. "De controversiële massasurveillance van privéberichten in Europa kan binnenkort tot een einde komen", aldus Breyer. Hij stelt dat techbedrijven door het uitblijven van een akkoord vanaf 4 april moeten stoppen met het scannen. De Internet Watch Foundation noemt de uitkomst teleurstellend, omdat het volgens de organisatie kinderen in gevaar brengt, en roept het Europees Parlement op om terug naar de onderhandelingstafel te komen.