image

Gemeenten testen Linux-gebaseerde werkplek voor meer digitale autonomie

vrijdag 3 april 2026, 11:52 door Redactie, 19 reacties

Vier gemeenten testen een Linux-gebaseerde werkplek om zo meer digitale autonomie te krijgen. De pilot met de MijnBureau-werkplek moet gemeenten helpen minder afhankelijk te worden van grote softwareleveranciers en meer regie te krijgen op hun digitale infrastructuur, zo laat de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) weten. Volgens de VNG werken gemeenten steeds meer digitaal, waardoor ze vaak afhankelijk zijn van internationale leveranciers, wat risico’s met zich meebrengt voor continuïteit en dienstverlening.

De gemeenten Amsterdam, Ede, ’s-Hertogenbosch en Zaanstad testen samen met de VNG, het ministerie van Binnenlandse Zaken en SSC-ICT nu een Linux-gebaseerde werkplek. Deze werkomgeving draait op de Digitale Autonome Werkplek Overheid (DAWO), een open source blauwdruk van SSC-ICT. MijnBureau is ontwikkeld door het ministerie van Binnenlandse Zaken en bestaat uit onderdelen van het Franse La Suite, het Duitse OpenDesk en Nextcloud.

"Samen vormen deze oplossingen een stap richting een toekomstbestendige, Europees ontwikkelde digitale werkomgeving", zo laat Digitale Overheid weten, een initiatief van het ministerie van Binnenlandse Zaken. "Het doel is een realistisch, veilig en schaalbaar alternatief naast M365, waarin publieke waarden zoals digitale autonomie, privacy, interoperabiliteit en exit-mogelijkheden centraal staan", zegt de VNG.

De pilot met de werkplek loopt tot eind dit jaar. Het is de bedoeling dat de deelnemende gemeenten in deze periode ervaringen van gebruikers verzamelen en de toepasbaarheid in de praktijk testen. Ook zal worden onderzocht welke gemeentemedewerkers als eerste met de nieuwe werkomgeving in een productieomgeving kunnen werken. De verzamelde ervaringen moeten helpen bij de doorontwikkeling van zowel DAWO als MijnBureau.

Volgens de VNG laten de deelnemende gemeenten via de pilot zien dat dat moderne, veilige en schaalbare digitale werkplekken ook zonder volledige afhankelijkheid van Big Tech mogelijk zijn. "Het project vergroot regie op data en technologie, versterkt samenwerking en biedt een toekomstbestendig alternatief dat klaar is voor opschaling binnen de Nederlandse Digitaliseringsstrategie."

Reacties (19)
Vandaag, 11:58 door Anoniem
Ik pink een traantje weg van geluk, nu maar hopen dat het niet faalt omdat ambtenaren het office lint niet kunnen vinden.
Vandaag, 11:59 door Anoniem
Hadden ze veel eerder moeten doen maar iedereen met weinig verstand van ICT luistert maar naar dure managers die je allemaal onzin verkopen.
Vandaag, 12:00 door Anoniem
25 jaar te laat, maar ja, zo werkt dat nou eenmaal bij de overheid.
Maakt allemaal niet uit, de burgers betalen het wel. En het is tenslotte ook maar data van burgers, dus een probleem is het hoe dan ook niet. Ofzo.
Vandaag, 12:35 door Anoniem
Als Linux-liefhebber hoop ik dat dit slaagt, maar realistisch gezien zie ik het somber in. Gemeenten staan niet bepaald bekend om snelheid of veranderbereidheid, eerder het tegenovergestelde. Elke afwijking van de status quo levert frictie op, waardoor dit soort trajecten al snel vastlopen.
Dit soort initiatieven vraagt om stevige development partners, lange adem, budget en bestuurlijke lef. Precies de factoren die binnen gemeenten vaak beperkt aanwezig zijn.
Ik verwacht eerlijk gezegd eind dit jaar de conclusie: “interessant experiment, maar niet schaalbaar”, waarna het weer jaren stil wordt.
Vandaag, 12:42 door Anoniem
Ahhh, daar is onze Tux, eindelijk!!! Ik zie hem graag. Lieve mascotte.
Over het onderwerp; het is goed dat ze eraan beginnen, ik kan het alleen maar toejuigen. (-:
Alleen jammer van de negatieve reacties, maar we leven in een tijd waar we apathisch zijn geworden door het hopelijke uitzicht in de digitale infrastructuur, dus ergens begrijp ik het wel...
Vandaag, 12:47 door Anoniem
Door Anoniem: Hadden ze veel eerder moeten doen maar iedereen met weinig verstand van ICT luistert maar naar dure managers die je allemaal onzin verkopen.
Iemand die veel verstand heeft van ICT, weet hoe complex dit soort veranderingen zijn.
Vandaag, 12:48 door Anoniem
Door Anoniem: 25 jaar te laat, maar ja, zo werkt dat nou eenmaal bij de overheid.
Maakt allemaal niet uit, de burgers betalen het wel. En het is tenslotte ook maar data van burgers, dus een probleem is het hoe dan ook niet. Ofzo.

Heeft geen fluit met "de overheid" te maken. Overheids- en bedrijfsapplicaties zijn niet de typische applicaties die je van de plank af trekt. Die kunnen al decennia lang zijn doorontwikkeld, steeds aangepast worden op veranderde wet- en regelgeving, en alleen Windows als ondersteund besturingssysteem hebben. Als jij als leverancier 25 jaar geleden een Linux-applicatie voor overheidswerkplekken had gebouwd en had aangedrongen op de overstap naar Linux, dan had iedereen je volledig terecht links laten liggen. Linux was toen niet klaar voor een werkplek, en ook nu is de vraag of Linux er klaar voor is. Zelfs Linus heeft daar zinnige dingen over gezegd. Filmpjes te zien op Youtube.

Als je voldoet aan bepaalde randvoorwaarden, zoals voornamelijk gebruik van webapplicaties, volwaardige alternatieven voor alle Windows-gebaseerde software, geen fancy hardware waar drivers een probleem vormen, de tijd, het geld en de wil hebt om de gehele gebruikersorganisatie over te zetten etc., dan zie ik zeker kansen. Maar die "het is allemaal zo makkelijk, want bij mij op mijn zolderkamer werkt het ook, en managers hadden 25 jaar geleden een glazen bol moeten hebben want toen wist ik allang dat Linux je-van-het zou worden, dus ze hadden toen moeten migreren" geeft vooral aan hoe groot de disconnect is tussen IT'ers en de business/ werkvloer.

Op jouw kleine puzzelstukje zal Linux best lekker werken. IT managers hebben echter 1001 andere dingen waar ze rekening mee moeten houden, dat wordt nog wel eens vergeten.
Vandaag, 12:58 door Anoniem
Door Anoniem: 25 jaar te laat, maar ja, zo werkt dat nou eenmaal bij de overheid.
Maakt allemaal niet uit, de burgers betalen het wel. En het is tenslotte ook maar data van burgers, dus een probleem is het hoe dan ook niet. Ofzo.

Quatch, Dit heeft niets met overheid of privaat te maken,
In het private bedrijfsleven is het net zo erg, zo niet erger met de afhankelijkheid van Microsoft, Adobe, etc.

De grondoorzaken zijn in mijn optiek:

- Onkundige managers,
- Menselijk kuddegedrag,
- Goeie markting van Big-Tech

Ik ben het me u eens dat het 25 jaar te laat is, dat dan weer wel. ;-)

Vrolijk Pasen!
Vandaag, 13:49 door Anoniem
Tja veel beter toch?,zo kan er worden bezuinigd ipv dure commerciele licenties te kopen voor bepaalde software,zo kan je ook het leven goedoper houden in de gemeente waar je woont,en scheeld het misschien gemeente belasting ook nog.
Vandaag, 14:05 door Anoniem
Tja, eerdere poging(en) in Munchen , maar zijn ze van terug gekomen..
Op dit moment wordt een pilot geprobeerd in Denemarken...
Het Deense Ministerie van Digitalisering stapt over op Linux en LibreOffice om de afhankelijkheid van Amerikaanse techbedrijven (Microsoft) te verminderen en digitale soevereiniteit te vergroten
. Het doel is dat medewerkers nog voor de herfst van 2025 volledig met open-source software werken in plaats van Windows en Microsoft Office 365. (Bright.nl)
Vandaag, 14:35 door Anoniem
Door Anoniem:
Door Anoniem: Hadden ze veel eerder moeten doen maar iedereen met weinig verstand van ICT luistert maar naar dure managers die je allemaal onzin verkopen.
Iemand die veel verstand heeft van ICT, weet hoe complex dit soort veranderingen zijn.

Dat is nu net het probleem. Mensen met "verstand van" maken het veel te complex. Ze denken alleen aan macht, efficiëntie en geld verdienen en verliezen de menselijke waarde uit het oog. Waarom moet alles online? Waarom moet alles in de cloud? Waarom moet alles sneller en makkelijker? Dat is alleen maar in belang van de mensen die meer macht en geld willen. De maatschappij is daar niet altijd gebaat bij. De maatschappij is meer gebaat bij rust, regelmaat, veiligheid, gezondheid.
Zijn we gelukkiger geworden met al die sociale media, al die informatie, desinformatie en AI? Nee!
Nu moet alles met AI. Waarom? Om sneller te werken, om meer geld te verdienen.
We geven ons denkvermogen uit handen en de mensen worden dommer en dommer, afhankelijker van BIG-tech en de grote jongens worden rijker en rijker. We hollen er allemaal achteraan en denken dat we er beter op worden maar dat zal flink tegenvallen. Slechts enkelen zullen er van profiteren en iedereen denkt dat hij/zij het is. Wanneer leren we eens van het verleden.
Vandaag, 14:36 door Anoniem
Zolang we in het onderwijs de toekomstige medewerkers alleen met Microsoft werkplekken laten opgroeien, zal de adoptie van Linux werkplekken moeizaam, zo niet onmogelijk, blijken. Strategisch gezien zou Nederland dus vooral ook wat aan de Microsoft hegemonie moeten doen. Dat is mijn ervaring (ruim 35 jaar geleden IT-onderwijs gehad (met ook Linux), nu ruim 25 jaar in grote enterprise omgeving van overheid met vele duizenden Windows werkplekken).
Vandaag, 14:49 door Anoniem
In het buitenland, vooral in Europa, zijn er enkele prominente voorbeelden van gemeenten en regio's die een veel ambitieuzere en verdergaande overstap hebben gemaakt naar open-source software om zich los te maken van big-tech (voornamelijk Microsoft). Hier zijn de meest bekende gevallen:
1. München, Duitsland (Het "LiMux"-project)

München is wereldwijd het bekendste voorbeeld. Het project LiMux begon al in 2003 met als doel de stad volledig te verplaatsen van Windows en Microsoft Office naar een Linux-omgeving (specifiek een aangepaste Ubuntu-versie) en LibreOffice.

Status: Hoewel de stad later deels terugkeerde naar Windows voor specifieke taken (zoals compatibiliteit met externe partijen), blijft LiMux een van de grootste en langstlopende open-source migraties ter wereld. De stad heeft duizenden werkplekken ingericht met open-source software.
Motivatie: Onafhankelijkheid van leveranciers, lagere licentiekosten op lange termijn en meer controle over eigen data.

2. Lyon, Frankrijk

Lyon, de derde stad van Frankrijk, heeft recent (rond 2024/2025) een krachtige stap gezet in het kader van "digitale soevereiniteit".

Actie: De stad migreert actief weg van Microsoft 365, Skype en Windows naar een stack van open-source alternatieven: Linux, OnlyOffice (voor documenten), Nextcloud (voor bestandsdeling en samenwerking) en PostgreSQL (voor databases).
Doel: Niet alleen kostenbesparing, maar vooral het verminderen van de afhankelijkheid van Amerikaanse techreuzen en het stimuleren van lokale en Europese tech-industrie. Ook wordt hierdoor de levensduur van hardware verlengd, wat beter is voor het milieu.

3. Barcelona, Spanje

Barcelona kondigde rond 2018/2019 een ambitieuze roadmap aan om de gemeentelijke administratie volledig over te zetten naar open source.

Doel: De stad streefde ernaar om 70% van het softwarebudget te investeren in open-source oplossingen en wilde tegen het voorjaar van 2019 de overstap van Microsoft naar Linux en andere open-source applicaties grotendeels hebben voltooid.
Filosofie: Het idee was dat software die door de stad wordt ontwikkeld of aangepast, vrij beschikbaar moet zijn voor andere gemeenten (herbruikbaarheid), in plaats van eigendom te zijn van een commercieel bedrijf.

4. Schleswig-Holstein, Duitsland

Deze Duitse deelstaat (geen gemeente, maar een regionaal bestuur) volgde het voorbeeld van München en migreerde grote delen van haar IT-infrastructuur naar Linux en open-source kantoorpakketten. Dit heeft vaak geleid tot een hybride model waar open source de standaard is voor interne processen.
5. Denemarken (Verschillende gemeenten)

Ook in Denemarken zijn diverse gemeenten gestart met het vervangen van proprietary software door open-source alternatieven, vaak gedreven door nationale richtlijnen die open standaarden en interoperabiliteit prioriteren boven leveranciersgebonden oplossingen.
Vandaag, 15:35 door Anoniem
Door Anoniem:
Door Anoniem: 25 jaar te laat, maar ja, zo werkt dat nou eenmaal bij de overheid.
Maakt allemaal niet uit, de burgers betalen het wel. En het is tenslotte ook maar data van burgers, dus een probleem is het hoe dan ook niet. Ofzo.

Quatch, Dit heeft niets met overheid of privaat te maken,
In het private bedrijfsleven is het net zo erg, zo niet erger met de afhankelijkheid van Microsoft, Adobe, etc.

De grondoorzaken zijn in mijn optiek:

- Onkundige managers,
- Menselijk kuddegedrag,
- Goeie markting van Big-Tech

Ik ben het me u eens dat het 25 jaar te laat is, dat dan weer wel. ;-)

Vrolijk Pasen!

Maar hadden we dit 25 jaar echt kunnen zien aankomen met de kennis van toen?
Met alles wat er nu gebeurt snap ik dat wij zo denken maar toen was dat helemaal niet ter sprake.
Linux was zeker stabieler dan Windows maar gebruiksvriendelijk allerminst. Vandaar dat je dit ook vaker terug ziet bij IT bedrijven door mensen die er daadwerkelijk verstand van hebben.
Voor de gemiddelde eindgebruiker is Linux nu nog steeds lastig in gebruik omdat niet alles kan of werkt zoals je gewend bent. Maar 25 jaar terug was Linux echt maar weggelegd voor een handje vol mensen.

Tuurlijk wil ik ook heel graag weg van Big Tech maar we hebben nou eenmaal een flinke achterstand in te halen en zullen ergens moeten beginnen. Dat is wellicht bij in eerste aanleg kritische processen in kaart te brengen en die als eerst te verhuizen naar lokale oplossingen.
Al het andere kan wel even wachten en is minder vervelend als dat tijdelijk uit- of wegvalt. Zo blijft de migratie behapbaar.

Zoals een eerdere reactie al aan heeft gegeven. Die lokale zolderkamer ervaring waarbij Linux prachtig werkt is natuurlijk voor die enkele gebruiker fantastisch maar simpelweg in geen enkel opzicht een voorbeeld voor een bedrijf met laten we zeggen tussen de 100 en 50.000 werknemers.
Vandaag, 15:40 door Anoniem
Door Anoniem:
Door Anoniem: Hadden ze veel eerder moeten doen maar iedereen met weinig verstand van ICT luistert maar naar dure managers die je allemaal onzin verkopen.
Iemand die veel verstand heeft van ICT, weet hoe complex dit soort veranderingen zijn.
Iemand met nog meer verstand en vizie kijkt niet alleen naar hoe het budget voor dit jaar uitgeput kan worden, maar waar de organisatie het beste mee gediend is.
Met linux ben je nog nooit gedwongen geweest om al je computers op te korte termijn af te schrijven en alles opnieuw aan te schaffen. Het beslag op resources is ook minder.
Vandaag, 15:43 door Joep Lunaar
Door Anoniem:
Door Anoniem: Hadden ze veel eerder moeten doen maar iedereen met weinig verstand van ICT luistert maar naar dure managers die je allemaal onzin verkopen.
Iemand die veel verstand heeft van ICT, weet hoe complex dit soort veranderingen zijn.
Klopt, en bij uitstek waar voor closed source omgevingen waar functionaliteiten meestal weinig orthogonaal ontworpen zijn en onderlinge afhankelijkheden mede daardoor onduidelijk zijn. Closed source ontwikkelaars hebben nu eenmaal belang bij vendor-lockin en dan geldt een product kan niet mal genoeg in elkaar steken.
Vandaag, 15:51 door Anoniem
Door Anoniem: Tja, eerdere poging(en) in Munchen , maar zijn ze van terug gekomen..
Op dit moment wordt een pilot geprobeerd in Denemarken...
Het Deense Ministerie van Digitalisering stapt over op Linux en LibreOffice om de afhankelijkheid van Amerikaanse techbedrijven (Microsoft) te verminderen en digitale soevereiniteit te vergroten
. Het doel is dat medewerkers nog voor de herfst van 2025 volledig met open-source software werken in plaats van Windows en Microsoft Office 365. (Bright.nl)
Munchen is wel degelijk met ombouw naar linux bezig, en zeker naar libre/open office overal.
Alleen iets minder dogmatisch, als een tool uitsluitend voor windows beschikbaar is dan mag een bestaande omgeving blijven.
Tevens was piging een veel meer ambitieus omdat munchen een eigen distro ging ontwikkelen ipv een standaard debian, ubuntu of mint oid.
Er zijn ook enkele Duitse deelstaten die om zijn, alles nieuw is OS en Linux, Nextcloud etc.

In Denemarken gaat het verder dan microsoft.. Ook chromebooks worden van een open linux distributie voorzien. Ook de overheid helpt hier door regelgeving.
Vandaag, 15:57 door Anoniem
Door Anoniem: Tja, eerdere poging(en) in Munchen , maar zijn ze van terug gekomen..
Omdat werknemers er ontevreden mee zouden zijn, iets waarvan een later onderzoek uitwees dat dat niet zo was. Ook is de verdenking uitgesproken dat het verplaatsen van het Duitse hoofdkantoor van Microsoft naar München rond dezelfde tijd ermee te maken had, dat daar dus een deal was gemaakt, wat ontkend is. En ondertussen gaat München weer richting open source, al is het niet meer zo vergaand als eerst. Moeilijk om te beoordelen wat daar nou echt allemaal gespeeld heeft.
Vandaag, 16:08 door Joep Lunaar
Door Anoniem: ...
Heeft geen fluit met "de overheid" te maken. Overheids- en bedrijfsapplicaties zijn niet de typische applicaties die je van de plank af trekt. Die kunnen al decennia lang zijn doorontwikkeld, steeds aangepast worden op veranderde wet- en regelgeving, en alleen Windows als ondersteund besturingssysteem hebben.
Waar, maar waarom zou een producent voor MS Windows als besturingssysteem kiezen?

Als jij als leverancier 25 jaar geleden een Linux-applicatie voor overheidswerkplekken had gebouwd en had aangedrongen op de overstap naar Linux, dan had iedereen je volledig terecht links laten liggen. Linux was toen niet klaar voor een werkplek, en ook nu is de vraag of Linux er klaar voor is.
Verschillende gerenommeerde Linux/BSD distributies zijn zeer stabiel en zonder meer geschikt als desktop. Debian/Ubuntu, RedHat en derivaten enz. O.a. Gnome Shell en KDE bieden zeer bruikbare desktops, zeer regulier en voorspelbaar. Bij de ontwikkeling daarvan heeft steeds het belang van de gebruikers voorop gestaan, niet die van de aandeelhouders.

Zelfs Linus heeft daar zinnige dingen over gezegd. Filmpjes te zien op Youtube.
Oh vast, kritische geesten zijn geen domme dweepers.

Als je voldoet aan bepaalde randvoorwaarden, zoals voornamelijk gebruik van webapplicaties, volwaardige alternatieven voor alle Windows-gebaseerde software, geen fancy hardware waar drivers een probleem vormen, de tijd, het geld en de wil hebt om de gehele gebruikersorganisatie over te zetten etc., dan zie ik zeker kansen.
De meeste Linux distributies kunnen met zeer veel apparatuur overweg en is in dat opzicht veel compatibeler dan MS Windows. Oude en nieuwe computers draaien er prima onder, oudere printers enz. blijven gewoon werken; dat is heel wat anders dan wat MS Windows en (in mindere mate) macOS ons flikken.

Maar die "het is allemaal zo makkelijk, want bij mij op mijn zolderkamer werkt het ook, en managers hadden 25 jaar geleden een glazen bol moeten hebben want toen wist ik allang dat Linux je-van-het zou worden, dus ze hadden toen moeten migreren" geeft vooral aan hoe groot de disconnect is tussen IT'ers en de business/ werkvloer.

Op jouw kleine puzzelstukje zal Linux best lekker werken. IT managers hebben echter 1001 andere dingen waar ze rekening mee moeten houden, dat wordt nog wel eens vergeten.
Veel besluitvorming leidt onder de psychologische makke dat de keuze waarop inhoudelijk heel wat valt af te dingen, toch wordt gemaakt als men weet dat vele anderen die keuze ook maken. Met zijn allen fout zitten voelt veiliger dan met weinigen er naast zitten. En marketing is vaak ook schaamteloos daarop gericht (FUD).
Reageren
Ondersteunde bbcodes
Bold: [b]bold text[/b]
Italic: [i]italic text[/i]
Underline: [u]underlined text[/u]
Quote: [quote]quoted text[/quote]
URL: [url]https://www.security.nl[/url]
Config: [config]config text[/config]
Code: [code]code text[/code]

Je bent niet en reageert "Anoniem". Dit betekent dat Security.NL geen accountgegevens (e-mailadres en alias) opslaat voor deze reactie. Je reactie wordt niet direct geplaatst maar eerst gemodereerd. Als je nog geen account hebt kun je hier direct een account aanmaken. Wanneer je Anoniem reageert moet je altijd een captchacode opgeven.