Een soevereine cloud van de Nederlandse overheid zou eind dit jaar al de eerste applicaties kunnen hosten, bij voorkeur in de datacenters van de overheid, zo meldt staatssecretaris Van der Burg van Binnenlandse Zaken in een brief aan de Tweede Kamer. De overheid liet onderzoek doen naar de mogelijkheden van een soevereine overheidscloud, wat heeft geleid tot een scenario dat nu verder wordt doorontwikkeld.

"Op het terrein van cloudtechnologie bevindt de overheid zich inmiddels in een situatie die niet langer houdbaar is. Tegen deze achtergrond bevat het coalitieakkoord, stevige ambities omtrent cloud, het verhogen van digitale veiligheid en soevereiniteit en het verkleinen van strategische risico’s bij cloudgebruik", aldus Van der Burg. Samen met onderzoeks- en adviesbureau Gartner is een aantal mogelijke scenario’s voor de ontwikkeling van de soevereine overheidscloud opgesteld.

Op basis van de verzamelde inzichten wil het kabinet nu een 'zo soeverein mogelijk ingerichte cloudomgeving', die waar mogelijk wordt gehuisvest in de datacenters van de Rijksoverheid. "Dat betekent dat de overheid zowel praktisch als juridisch beschikt over hardware, fysieke toegang en locatie. Dit sluit samenwerking met de markt niet uit. Inbreng van expertise vanuit de markt is noodzakelijk en de vorm die dat krijgt, zal in de komende maanden uitgewerkt worden", legt de staatssecretaris uit.

Van der Burg voegt toe dat het ontwerp van de soevereine overheidscloud nu wordt doorontwikkeld en binnenkort openbaar zal worden gemaakt, zodat andere partijen kunnen bijdragen aan de doorontwikkeling en er zelf gebruik van kunnen maken. "De regie blijft bij de overheid, maar marktpartijen en anderen, zoals onderwijs- en kennisinstellingen, worden nadrukkelijk uitgenodigd om bij te dragen", aldus de bewindsman.

Inmiddels is ook een proof-of-concept van het ontwerp gestart. Bij een positieve uitkomst zal het ontwerp worden doorontwikkeld naar een kleinschalige productieomgeving. "Dat betekent dat uiterlijk eind 2026 de eerste applicaties op de soevereine cloud kunnen worden gehost. Voor opschaling naar grootschalige productieomgevingen zal een sourcingtraject worden gestart. Daarbij worden naast overheidsorganisaties ook marktpartijen betrokken", voegt Van der Burg toe.

Volgens de staatssecretaris gaat een soevereine overheidscloud alleen werken als voldoende overheidsorganisaties er gebruik van maken en hun bestaande budgetten in de clouddienst steken. "Dit is een ingrijpende transitie. Zonder het vooraf financieren van de eenmalige opstartkosten van deze clouddienst wordt deze transitie veel complexer en gaat het langer duren." De financiering van de soevereine overheidscloud zal in de volgende fase van het project worden uitgewerkt.