De Raad van de Europese Unie is ook akkoord met de vernieuwde invoering van chatcontrole 1.0, wat inhoudt dat techbedrijven weer op grote schaal chatberichten, e-mail en andere communicatie van hun gebruikers mogen controleren. Een omstreden stemming in het Europees Parlement zorgde er onlangs voor dat chatcontrole 1.0 nieuw leven werd ingeblazen. In de Raad van de EU komen de ministers van de EU-landen bijeen om te onderhandelen over EU-wetgeving en deze aan te nemen.

Chatcontrole 1.0 is de naam voor een tijdelijke Europese uitzondering waardoor techbedrijven chatberichten en 'interpersoonlijke communicatie' van gebruikers massaal op vrijwillige basis mochten scannen. De uitzondering verliep begin april. Onderhandelingen tussen het Europees Parlement en de EU-lidstaten over een verlenging liepen stuk, waarbij het Europees Parlement twee keer tegen het verlengen stemde. Daardoor mochten techbedrijven het verkeer van hun gebruikers niet meer scannen.

Mede door een 'coup' van de president van het Europees Parlement, Roberta Metsola, de EU-lidstaten en de Europese Volkspartij lukte het om chatcontrole 1.0 weer terug te brengen. Tegenstanders van chatcontrole in het Europees Parlement kwamen met een voorstel om chatcontrole niet in te voeren. Doordat voorstanders van chatcontrole het zo hadden gepland dat de stemming een dag voor het vakantiereces plaatsvond, waren veel Europarlementariërs niet aanwezig en kreeg het voorstel tegen chatcontrole niet voldoende stemmen.

Tijdens de stemming werden wel verschillende amendementen aangenomen. Eén daarvan betreft dat chatcontrole 1.0 niet van toepassing is op end-to-end versleutelde communicatie. Volgens chatcontrole-criticus en voormalig Europarlementariër Patrick Breyer waren end-to-end versleutelde chats altijd al uitgezonderd, ook bij de eerdere invoering van chatcontrole 1.0. De Raad van de Europese Unie heeft nu met de betreffende amendementen alsmede het opnieuw invoeren van chatcontrole 1.0 ingestemd. De stemming was een formaliteit, omdat een meerderheid binnen de Raad altijd al voorstander van chatcontrole 1.0 was.

Chatcontrole 1.0 blijft nu tot 3 april 2028 van kracht, of totdat een akkoord over permanente wetgeving is bereikt. De Europese Commissie roept lidstaten en het Europees Parlement op om snel tot een akkoord te komen. Onderhandelingen over een permanente wetgeving, in de vorm van chatcontrole 2.0, zijn nu gaande. "Onze kinderen zullen nu beter beschermd zijn, maar de EU heeft permanente regels nodig", zegt Eurocommissaris Henna Virkkunen voor Digitale soevereiniteit. "Vandaag is een goede dag voor de bescherming van kinderen", stelt Magnus Brunner, Eurocommissaris voor Migratie.

"Onze kinderen zijn de echte verliezers in dit ondemocratische proces", zegt Breyer. "Het willen beschermen van kinderen met massasurveillance zonder dat er een verdenking is, is hetzelfde als het dweilen van de vloer terwijl de kraan nog openstaat. Allesomvattende chatcontrole is net zo onacceptabel als het ongericht openen van ieders fysieke post." Volgens Breyer is effectieve bescherming nodig, niet de illusie van veiligheid.