Een identificatieplicht voor social media kan nadelige gevolgen hebben voor de grondrechten van mensen, zoals privacy en de vrijheid van meningsuiting. Dat stelde staatssecretaris Aerdts voor Digitale Economie tijdens een debat van de vaste commissies voor Digitale Zaken en Binnenlandse Zaken dat voor het zomerreces in de Tweede Kamer plaatsvond. De bewindsvrouw reageerde op een vraag van het CDA over het invoeren van een know your customer-beleid voor social media.

"In het rondetafelgesprek ter voorbereiding op dit debat werd duidelijk dat platforms onvoldoende weten of controleren wie er achter accounts zitten. Voor het CDA is het verbieden van anonieme accounts geen taboe, maar vandaag stellen we een andere vraag. Wat denkt het kabinet van een know your customer-beleid voor sociale media? Oftewel: is het mogelijk om platforms te verplichten om leden van dat platform zich te laten identificeren? Dat betekent niet meteen dat je met naam en toenaam zichtbaar moet zijn op het sociale medium, maar wel dat het platform jou kent en dat je geen nieuw account kan aanmaken als je over de schreef bent gegaan", wilde CDA-Kamerlid Van den Brink weten.

Staatssecretaris Aerdts stelde in een reactie dat een dergelijke identificatieplicht nadelige gevolgen kan hebben voor grondrechten, zoals privacy en de vrijheid van meningsuiting. "Denk er ook aan dat officiële persoonsgegevens bijvoorbeeld gestolen zouden kunnen worden. Het is natuurlijk ook een vrij ingrijpende maatregel als je dit soort informatie per se zou moeten delen met de platformen. We hebben in andere landen ook gezien dat dit soort middelen ook gebruikt wordt om bijvoorbeeld dissidenten op te sporen en daarmee de vrijheid van meningsuiting zou kunnen schaden."

De bewindsvrouw voegde toe dat het ook de vraag is of een identificatieplicht nodig is. "Want hoewel het niet eenvoudig is, is het natuurlijk vaak alsnog mogelijk om de identiteit van gebruikers van onlineplatformen te achterhalen, bijvoorbeeld als het gaat om het uitvoeren van het strafrecht."

Vrijheid van meningsuiting
Op de reactie van de staatssecretaris reageerde Van den Brink met de opmerking dat een know your customer-beleid voor social media een 'iets te mooi idee' is om zomaar weg te doen. "U zei dat de vrijheid van meningsuiting dan in gevaar komt, maar je hebt toch geen recht op een Bluesky- of X-account? Als je je misdraagt op zo'n platform, net zoals wanneer je je misdraagt op een dorpsplein, dan kan je daar een tijdje van verwijderd worden. Dan komt het recht op vrijheid van meningsuiting toch niet in gevaar, lijkt mij?"

"Op het moment dat landen dit gebruiken om dissidenten op te sporen -- dat hebben we natuurlijk gezien -- zit er een chilling effect in", antwoordde Aerdts. "Dan gaan ze het dus al niet meer gebruiken omdat ze weten dat ze te vinden zijn, en dan durven ze hun mening niet meer te delen. Daar doelde ik dus op als het ging om de vrijheid van meningsuiting."

Horrorbeeld
De staatssecretaris werd tijdens het debat ook nog gevraagd naar een minimale leeftijd voor social media en leeftijdsverificatie. Daarbij stelde ze dat leeftijdsverificatie wel 'privacyvriendelijk' moet zijn en in Europees verband geregeld moet worden. "We willen het ook op een privacyvriendelijke manier doen. Mijn horrorbeeld is dat kinderen met hun paspoort voor hun webcam zouden moeten gaan zitten. We zijn dus aan het onderzoeken hoe we dat nou het beste met elkaar kunnen doen."