Een voorstel van de Europese antiwitwasautoriteit (AMLA) over het voortdurend monitoren van klanten door banken en andere bedrijven leidt tot een financiële surveillancestaat, zo waarschuwt stichting Privacy First. De Europese Authority for Anti-Money Laundering and Countering the Financing of Terrorism (AMLA) heeft een voorstel gedaan over het voortdurend monitoren van klanten door ondernemingen met wettelijke antiwitwasverplichtingen.

De ontwerprichtlijnen van het AMLA beschrijven hoe deze doorlopende monitoring er moet uitzien. Tot vandaag was het mogelijk om op het voorstel te reageren, wat Privacy First heeft gedaan. De stichting zegt fundamentele bezwaren tegen de voorgestelde ontwerprichtlijnen te hebben. "Naleving van deze ontwerprichtlijnen leidt in feite tot preventieve en voortdurende monitoring (surveillance) van het gedrag van burgers, met verstrekkende gevolgen voor hun dagelijks leven."

Volgens Privacy First gaan de inspanningen om witwassen en criminaliteit in het algemeen op te sporen inmiddels zo ver dat elke gezagsgetrouwe burger bij elke stap in zijn leven door de overheid, via particuliere instanties en dan met name banken, in de gaten wordt gehouden. "De toepassing van deze ontwerprichtlijnen leidt tot een surveillancestaat, die de grondrechten niet respecteert zoals die onder meer zijn vastgelegd in Europese wetgeving, zoals het Europees Handvest en de AVG."

In het commentaar op de consultatie van de voorgestelde richtlijnen dringt Privacy First er bij AMLA op aan om misbruik en het ontstaan van een door financiële surveillance geregeerde samenleving te helpen voorkomen. Daarbij wordt ook gewezen naar ernstige misstanden die in Nederland hebben plaatsgevonden en hier hebben geleid tot fundamentele kritiek van onder meer het College voor de Rechten van de Mens, de Autoriteit Persoonsgegevens, de Algemene Rekenkamer en de Afdeling advisering van de Raad van State.

Daarnaast is Privacy First van mening dat AMLA teveel vertrouwen stelt in het gebruik van digitale hulpmiddelen, zoals AI, door banken en andere bedrijven om te bepalen of een klant mogelijk crimineel is. De stichting stelt dat het huidige landschap van digitale risicoprofilering, of deze nu door overheidsinstanties of door bedrijven wordt uitgevoerd, nog onvoldoende volwassen is, en dat AMLA in de ontwerprichtlijnen duidelijk moet maken dat het gebruik van digitale hulpmiddelen voor risicobeoordeling en -monitoring niet is toegestaan.