Nederland is voor de meest geavanceerde AI-modellen afhankelijk van Amerikaanse aanbieders. Daarnaast zijn er op dit moment geen Europese alternatieven van vergelijkbaar niveau als AI-modellen Fable en Mythos. Dat stelt staatssecretaris Aerdts voor Digitale Economie. De bewindsvrouw reageerde op Kamervragen over het wereldwijd uitschakelen van AI-modellen Fable en Mythos.

AI-bedrijf Anthropic maakte afgelopen juni bekend dat het wegens een exportverbod van de Amerikaanse overheid de AI-modellen voor alle klanten had uitgeschakeld. De modellen worden onder andere door onderzoekers gebruikt voor het vinden van kwetsbaarheden in software. Een aantal weken nadat het was ingesteld werd de exportbeperking weer opgeheven. De situatie was aanleiding voor D66-Kamerleden Oualhadj en El Boujdaini om opheldering te vragen.

Aerdts stelt dat Nederland afhankelijk is van Amerikaanse aanbieders voor de meest geavanceerde AI. "Daarom benadrukken deze ontwikkelingen de urgentie om de Europese en nationale AI-capaciteiten fors te versterken. Daar zet het kabinet dan ook op in." De staatssecretaris stelt dat het nog op te richten Nationaal Agentschap voor Disruptieve Innovatie (NADI) en de Nationale Investeringsinstelling (NII) een rol op dit gebied zullen spelen. Ook wijst ze naar de investeringen in de 'AI Fabriek' in Groningen.

De Kamerleden wilden ook weten welk Europees of Nederlands alternatief op dit moment een frontier-model van vergelijkbaar niveau met Fable en Mythons kan leveren wanneer Amerikaanse toegang wegvalt. "Er zijn momenteel geen Europese alternatieven van vergelijkbaar niveau als Fable en Mythos", reageert Aerdts. "Tegelijkertijd zijn geavanceerde capaciteiten niet enkel meer voorbehouden aan gesloten modellen. Ook open, vrij toegankelijke AI-modellen komen in de buurt van de meest geavanceerde modellen."

De staatssecretaris voegt toe dat toegang tot AI-frontiermodellen in veel gevallen niet noodzakelijk is voor effectieve detectie van kwetsbaarheden, maar dat ook andere modellen in staat zijn kwetsbaarheden te vinden. "Op termijn kan het niet of onvoldoende voor handen hebben van geavanceerde frontier AI-modellen wel tot gevolg hebben dat bedrijven zonder toegang minder zelf in staat worden gesteld kwetsbaarheden te vinden met behulp van AI en deze te verhelpen. Ook daarom is het van belang om binnen Nederland en de EU met urgentie te bouwen aan het versterken van de ontwikkeling van AI en toepassingen hiervan."