De toezichthouders op de inlichtingendiensten maken zich zorgen over het wetsvoorstel van het kabinet dat de AIVD en MIVD meer bevoegdheden geeft. Cruciale rechtsstatelijke waarborgen worden verminderd, zo waarschuwen de Commissie van Toezicht op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten (CTIVD) en de Toetsingscommissie Inzet Bevoegdheden (TIB). De toezichthouders vinden dat het wetsvoorstel niet in balans is. Bevoegdheden van de diensten worden namelijk uitgebreid, terwijl waarborgen om de rechten van burgers te beschermen worden verminderd.

De CTIVD en TIB stellen dat het wetsvoorstel op verschillende onderdelen vragen oproept over de noodzakelijkheid, proportionaliteit en voorzienbaarheid van de voorgestelde bevoegdheden. Het gaat onder andere om het brede opponentenregime, de ruime algemene bevoegdheden, de verwerving en verwerking van bulkgegevens, de verlenging van toestemmingsduur en bewaartermijnen, de verplichting tot afdracht van gegevens door vele private en (semi-) overheidspartijen, de brede bevoegdheid tot gebruik van OSINT, AI en automatisering en de vermenging van het civiele en militaire inlichtingendomein.

De toezichthouders waarschuwen ook voor vermindering van de ministeriële betrokkenheid bij ingrijpende besluiten, doordat bevoegdheden en verantwoordelijkheden verder binnen de diensten kunnen worden gemandateerd. "Daarmee komt ook de parlementaire controle meer op afstand", aldus de TIB en CTIVD. Verder wordt het uitgangspunt dat de zwaarte van de waarborgen moet aansluiten bij de daadwerkelijke inbreuk op fundamentele rechten niet consequent toegepast.

Een ander punt waar de toezichthouders zich zorgen over maken is dat cruciale rechtsstatelijke waarborgen zoals de onafhankelijke externe toetsing en het toezicht op belangrijke punten worden verminderd of naar een later moment worden verschoven. "Het wetsvoorstel biedt bovendien te weinig garanties voor een onafhankelijk College voor Toets en Toezicht, met voldoende bevoegdheden en middelen om zijn taken naar behoren uit te voeren", laten de CTIVD en TIB verder weten.

In een uitgebreide reactie op het wetsvoorstel geven de toezichthouders aan zich op meerdere punten zorgen te maken. Ze stellen ook dat de afzonderlijke wijzigingen niet alleen op zichzelf moeten worden beoordeeld. "Ook de onderlinge samenhang en het cumulatieve effect zijn van belang. De optelsom laat zien dat de bevoegdheden en mogelijkheden van de diensten op belangrijke terreinen worden uitgebreid, terwijl democratische en rechtsstatelijke waarborgen worden verminderd." Volgens de CTIVD en de TIB is de nieuwe wet dan ook niet in balans is, zowel op onderdelen als geheel.