De Nederlandse Staat moet van het gerechtshof Den Haag onderbouwen waarom de privacyinbreuk door kentekenherkenning noodzakelijk is in een democratische samenleving. Dat heeft het gerechtshof Den Haag vandaag in een tussenarrest bepaald in een zaak die door stichting Privacy First tegen de Nederlandse Staat was aangespannen. Volgens Privacy First is de Nederlandse ANPR (Automatic Number Plate Recognition)-wetgeving in strijd met het Europees privacyrecht.

Privacy First voert sinds 2021 een rechtszaak tegen de Staat om de ANPR-wetgeving onrechtmatig te laten verklaren. Onder de ANPR-wet worden sinds 2019 de kentekens en locaties van miljoenen auto’s in Nederland voor een periode van vier weken in een centrale politiedatabase opgeslagen, onder andere voor opsporing en vervolging, ongeacht of men ergens van verdacht wordt.

"Dit is totaal niet noodzakelijk, volstrekt disproportioneel en bovendien ineffectief, zo bleek de afgelopen jaren uit diverse onderzoeken. Toezicht ontbreekt en het systeem kan eenvoudig worden misbruikt. De huidige ANPR-wetgeving vormt daarmee een massale privacyschending en hoort in onze optiek niet thuis in een vrije democratische rechtsstaat", aldus Privacy First eerder dit jaar.

Eind 2021 vond al een kort geding van Privacy First tegen de ANPR-wet plaats. In die zaak oordeelde de rechtbank Den Haag dat er geen sprake was van voldoende spoedeisend belang. Daarop besloot de stichting om de zaak voort te zetten als bodemprocedure, die werd verloren. Privacy First heeft daarna hoger beroep ingesteld bij het gerechtshof Den Haag, dat vandaag met een tussenarrest is gekomen.

Volgens het hof kan het verwerken van ANPR-gegevens een ingrijpende inmenging in de persoonlijke levenssfeer van mensen vormen. De Staat heeft echter onvoldoende onderbouwd dat deze privacyinbreuk door kentekenherkenning noodzakelijk is in een democratische samenleving. Het hof heeft de Staat nu twee weken gegeven om nadere informatie te verschaffen over de betekenis van de opgeslagen kentekengegevens voor de opsporing van strafbare feiten. Daarbij moet de Staat onder meer toelichten hoe vaak deze gegevens een belangrijke rol hebben gespeeld en waarom een bewaartermijn van vier weken noodzakelijk is.

Over twee zaken heeft het hof nu al geoordeeld. In de eerste plaats moet er onafhankelijk toezicht plaatsvinden bij het kiezen van een plek om een camera te plaatsen. Daarnaast moet het gebruik van de opgeslagen gegevens slechts mogelijk zijn na een voorafgaande toetsing door een rechter. "Op deze punten voldoet de huidige regeling, althans de uitvoering daarvan, niet aan de verdragsrechtelijke bescherming van het recht op privacy", aldus het hof. De zaak gaat op 13 oktober verder.