Ieder mens heeft tegenwoordig een gezonde portie wantrouwen nodig, zo stelt de politie in reactie op online oplichting. Volgens de politie schamen veel slachtoffers van cybercrime zich en praten er niet over, terwijl dat wel nodig is. "Vroeger waren nepberichten makkelijker te herkennen", zegt Ruben van Well van het Team Cybercrime van de Politie Eenheid Rotterdam. "Ze zaten vol spelfouten en je zag duidelijk dat logo’s van betrouwbare partijen, zoals banken, erin waren geplakt. Dat is nu wel anders: door AI lijken nepberichten steeds vaker echt."

Volgens Van Well kennen criminelen allerlei slimme trucs om ervoor te zorgen dat mensen doen wat zij willen. "Ze zorgen er bijvoorbeeld voor dat jij stress voelt. Ze doen alsof er veel haast is, of een noodgeval. Door stress kom jij automatisch sneller in actie, zo werkt dat in je brein. Het gevolg is dat jij niet meer kritisch nadenkt voordat je handelt." Ook doen criminelen zich voor als een vertrouwde partij of maken misbruik van emoties. "Ze weten precies dat mensen met geldzorgen gevoeliger zijn voor manieren om snel geld te verdienen."

Om het vertrouwen te winnen gebruiken criminelen vaak gegevens die ze over het slachtoffer hebben, bijvoorbeeld afkomstig uit datalekken. "Als je gegevens uitlekken bij een hack, kan er veel gevoelige informatie in verkeerde handen komen", aldus Van Well. "Eigenlijk heb je als mens tegenwoordig een gezonde portie wantrouwen nodig. Bedenk dat oplichters vaak doen alsof ze werken voor een betrouwbare partij, zoals de bank of overheid", stelt de agent.

Van Well adviseert om bij onverwachte berichten niet meteen te reageren en op linkjes te klikken. "Denk eerst na: klopt dit wel? Is dit echt? Kun je controleren of het klopt? Bel die persoon even op via een bekend nummer. Als diegene zegt: ‘dat heb ik niet gestuurd’, dan weet je zeker dat het niet klopt."