De digitale weerbaarheid van Nederland blijft structureel achter bij de cyberdreiging, wat komt omdat veel bedrijven de basismaatregelen onvoldoende op orde hebben. Dat stellen het Nationaal Cyber Security Centrum (NCSC) en de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) naar aanleiding van het vandaag verschenen Cybersecuritybeeld Nederland (CSBN) 2026 (pdf).

Het CSBN is voornamelijk bedoeld voor strategie- en beleidsvorming op nationaal niveau. Het moet onder andere het kabinet, de leden van de Eerste en Tweede Kamer, ambtenaren, beleidsmakers, Chief Information Security Officers (CISO's) en bestuurders van bedrijven en organisaties inzicht geven in de digitale dreigingen en risico’s voor Nederland.

Eén van de dreigingen die in het CSBN worden genoemd is het gebruik van AI door aanvallers, wat het vinden en misbruiken van kwetsbaarheden versnelt en vereenvoudigt. "In 2024 bedroeg de tijdspanne tussen de ontdekking en het misbruik van een kwetsbaarheid gemiddeld enkele maanden, in 2025 enkele weken en in 2026 nog maar enkele uren. Wanneer deze trend zich doorzet, kan de time-to-patch uiteindelijk een kwestie van minuten worden", aldus het rapport. De overheidsinstanties stellen dan ook dat de time-to-patch drastisch omlaag moet.

"Veel organisaties hebben de basismaatregelen onvoldoende op orde. Bestuurlijk eigenaarschap, prioritering en oefening blijven achter, ook binnen delen van de overheid. Hier moet echt op korte termijn een grote slag gemaakt worden. Het mkb is extra kwetsbaar en heeft ondersteuning in middelen en kennis nodig", aldus de NCTV. Die stelt dat de basis snel op orde moet. "Dus goed patchmanagement, back-ups, en 24/7 logging, monitoring en detectie zijn een vereiste."

Het NCSC stelt ook dat de digitale basisbeveiliging bij organisaties nog te vaak niet op orde is. Daarbij stelt de overheidsinstantie dat het belangrijk is dat bestuurders hun verantwoordelijkheid nemen en cybersecurity prioriteit geven. "Digitale veiligheid is allang niet meer alleen het domein van CISO’s en IT-afdelingen. De afhankelijkheid van digitale systemen is daarvoor te groot, de verwevenheid te complex en de risico’s te omvangrijk. Het versterken van de digitale weerbaarheid van Nederland is dan ook een gezamenlijke opgave van publieke en private organisaties."

'Nu actie nodig'
"Er is nú actie nodig om tegenwicht te bieden aan deze alarmerende ontwikkelingen. De implementatie van de Nederlandse Cybersecuritystrategie is én blijft een belangrijke basis voor het versterken van onze digitale weerbaarheid", zegt minister Van Weel van Justitie en Veiligheid in een reactie op het CSBN. "Maar het is niet langer genoeg: de veranderende dreiging vraagt om stap naar voren en om een aanpassing aan de nieuwe realiteit. Het wordt voor individuen en (kleine) organisaties steeds lastiger om die complexiteit te overzien en volledig zelf in staat te zijn cyberdreigingen af te weren"

Volgens Van Weel vragen de ingrijpende veranderingen in het cybersecuritylandschap om een intensivering van de huidige aanpak. Het kabinet heeft hiervoor het actieprogramma 'Toekomstbestendige Digitale Weerbaarheid' vandaag gepresenteerd. Het programma moet ervoor zorgen dat de digitale weerbaarheid van Nederland niet achterblijft bij de dreiging. "Dit doen we door aan de slag te gaan met het verhogen van de weerbaarheid van nú, maar ook door te bouwen aan een stevig fundament voor de toekomst", legt de minister uit.