De Nederlandse overheid verzamelt steeds meer informatie over demonstraties en demonstranten, wat mensen ervan kan weerhouden deel te nemen aan demonstraties of zich uit te spreken in het publieke debat. Daarvoor waarschuwt het College voor de Rechten van de Mens in zijn jaarlijkse rapportage. De informatie die de overheid verzamelt kan gegevens bevatten over deelnemers van demonstraties, zoals hun naam en woonplaats. Ook kan het gaan om politieke of religieuze opvatten.

"Het feit, of alleen al het gevoel, zo in de gaten te worden gehouden door de overheid leidt ertoe dat sommige mensen niet meer deelnemen aan een demonstratie, of zelfs helemaal niet meer aan het publieke debat meedoen. Dat moeten we voorkomen", zo stelt het College. Dat merkt op dat het monitoren van demonstraties mensenrechten onder druk zet. Daarbij raakt de gegevensverzameling zowel deelnemers aan als organisatoren van demonstraties.

Volgens het College blijkt uit onderzoek dat sommige gemeenten veel informatie vragen als iemand een demonstratie wil aanmelden, zoals het burgerservicenummer, een kopie van het legitimatiebewijs, informatie over verblijfsdocumenten, de gemiddelde leeftijd van de deelnemers of 'een omschrijving van de deelnemers'. Het College stelt dat deze gegevensverzameling anoniem demonstreren belemmert. Verder melden maatschappelijke organisaties dat gemeenten soms om gegevens over sociale media vragen.

De gegevensverzameling zorgt er niet alleen voor dat mensen afzien van deelname aan demonstraties, het zorgt er ook voor dat sommige organisatoren minder contact zoeken met de overheid, bijvoorbeeld door demonstraties niet vooraf aan te melden. "Overheden reageren vervolgens door op andere manieren informatie te verzamelen over geplande demonstraties. Zo kan een vicieuze cirkel ontstaan van wantrouwen, monitoring en oplopende spanningen tussen demonstranten en overheid", zo stelt het College.

In het jaarrapport doet het College verschillende aanbevelingen. Zo wordt aangeraden het verzamelen van persoonsgegevens te beperken, de informatieverwerking inzichtelijk te maken en de vicieuze cirkel te doorbreken. "Meer bevoegdheden leiden tot te veel monitoring, controle, en wantrouwen", aldus het College. De meeste demonstraties verlopen zonder problemen. De overheid zou dan ook maatregelen moeten nemen die echt werken en mensen niet afschrikken om deel te nemen aan het publieke debat.