In de Tweede Kamer zijn vragen aan minister Herbert van Economische Zaken gesteld over het wereldwijd uitschakelen van AI-modellen Fable en Mythos door Anthropic. Het AI-bedrijf maakte vorige week bekend dat het wegens een exportverbod van de Amerikaanse overheid de AI-modellen voor alle klanten had uitgeschakeld. De modellen worden onder andere door onderzoekers gebruikt voor het vinden van kwetsbaarheden in software. Het nieuws is aanleiding voor D66 om de minister om opheldering te vragen.

"Deelt u de analyse dat dit incident blootlegt hoe afhankelijk Nederland en Europa zijn van een handvol Amerikaanse aanbieders voor de meest geavanceerde AI, en dat die toegang aantoonbaar als geopolitiek drukmiddel kan worden in- en uitgeschakeld?", willen Kamerleden Oualhadj en El Boujdaini weten. De minister moet ook duidelijk maken of de plotselinge uitschakeling van Mythos gevolgen heeft gehad voor de cyberweerbaarheid van Nederlandse of Europese organisaties die dit AI-model gebruikten.

"Welke risico's ziet u in het gegeven dat een AI-model met dergelijke geavanceerde capaciteiten voor het opsporen van cyberkwetsbaarheden zowel defensief als offensief inzetbaar wordt geacht, en in hoeverre weegt dit mee in de Nederlandse of Europese beoordeling van AI-systemen met een hoog risicoprofiel?", willen de D66-Kamerleden verder weten. Die vragen de minister ook welke maatregelen hij op korte termijn neemt om de gevolgen van het wegvallen van Amerikaanse frontier-modellen op te vangen en hoe de ontwikkeling van Europese alternatieven voor Fable en Mythos kan worden versneld.

"Bent u bereid de positie uit de brief aan de Kamer van 31 maart 2026 - dat er binnen de huidige begroting geen ruimte is voor de financiële verplichting om deel te nemen aan de Europese aanbesteding van rekencapaciteit en daarmee aanspraak te maken op het fonds van 20 miljard euro voor maximaal vijf AI-gigafabrieken - te heroverwegen, nu het Fable-incident precies de geopolitieke verstoring is die in diezelfde brief als reden werd genoemd waarom Nederland en Europa zelfstandig AI-modellen moeten kunnen ontwikkelen en hosten?", gaan Oualhadj en El Boujdaini verder. De minister heeft drie weken om de in totaal 23 Kamervragen te beantwoorden.