image

Kabinet: open source fundamenteel voor digitale soevereiniteit

maandag 13 juli 2026, 17:26 door Redactie, 13 reacties

Open source is een fundamenteel middel voor digitale soevereiniteit, zo stelt het kabinet in reactie op het recent gepresenteerde Europese Techsoevereiniteitspakket van de Europese Commissie. Het pakket bevat vier voorstellen om de EU digitaal soeverein te maken. Het gaat onder andere om een open source strategie, waarbij open source wordt gezien als een strategisch middel om strategische afhankelijkheden van Amerikaanse techbedrijven te verminderen.

Wanneer Brussel een nieuw wetsvoorstel presenteert ontvangt de Tweede Kamer vaak een fiche, met een samenvatting over de inhoud van het voorstel en de mogelijke gevolgen hiervan voor Nederland. Het kabinet zegt zich op hoofdlijnen te kunnen vinden in het voorstel van de Europese Commissie, waaronder de open source strategie. "Het kabinet is positief over de open source-strategie en de dwarsdoorsnijdende positionering binnen het techsoevereiniteitspakket", staat in het kabinetsfiche. "De open source-strategie sluit in grote lijnen aan bij huidig kabinetsbeleid. Het kabinet onderschrijft het belang van open source als fundamenteel middel ter versterking van technologische soevereiniteit."

Volgens het kabinet kan door de inzet op open source en Europese alternatieven de afhankelijkheid van gesloten, Amerikaanse technologieën worden verkleind en tegelijkertijd worden voorkomen dat vendor lock-in bij een Amerikaanse aanbieder wordt vervangen door een situatie van vendor lock-in bij een Europese aanbieder. Het kabinet zegt ook positief te zijn over het ontwikkelen en opschalen van open source alternatieven en benadrukt dat het belangrijk is bij bestaande alternatieven aan te sluiten.

Verder stelt het kabinet dat Brussel via de open source strategie lidstaten oproept om hoge ambities te stellen. Zo wordt het gebruik van open source in aanbestedingsprocedures verder aangemoedigd. Het kabinet schrijft ook dat het met betrekking tot software die voor de overheid wordt ontwikkeld een "open, tenzij" aanpak hanteert. Daarnaast wordt ingezet op het stimuleren van de ontwikkeling en opschaling van open source alternatieven en 'digitale gemeenschapsgoederen', bijvoorbeeld voor kantoorsoftware. Aanvullend wordt op dit moment onderzocht op welke manier er een Open Source Programme Office (OSPO) kan worden opgericht, dat opensourcebeleid ontwikkelt en coördineert.

Reacties (13)
Gisteren, 18:27 door karma4
Nah aangezien de flater met open source Solvinity (picard kubernetes) valt de overheid met open source niet te redden
Gisteren, 18:37 door Anoniem
Goed zo. En laat de overheid open source-projecten steunen, en laat ze zich op dezelfde manier richten op open standaards.
Gisteren, 18:56 door Anoniem
Ik heb liever vrije software, dan mogen anderen het ook herdistribueren en wordt het een erfgoed. En al helemaal wanneer we belasting voor de desbetreffende software betalen.
Gisteren, 21:27 door Anoniem
Ok overheid, put your money where your mouth is. Wanneer stoppen we met het overmaken van gigantische bedragen aan commerciële aanbieders en gaan we van dat geld open source projecten steunen?
Gisteren, 21:35 door Anoniem
en tegelijkertijd worden voorkomen dat vendor lock-in bij een Amerikaanse aanbieder wordt vervangen door een situatie van vendor lock-in bij een Europese aanbieder.

Gewoon GEEN lock-in. Een Europese aanbieder kan ook overgenomen worden door een Amerikaans bedrijf. Zit je dan met je lock-in. En met open source is er niet eens sprake van een lock-in.

Het kabinet schrijft ook dat het met betrekking tot software die voor de overheid wordt ontwikkeld een "open, tenzij" aanpak hanteert.

Nog een open deur... Weet je, Militaire Luchtvaart Autoriteit (MLA) hanteert een soortgelijk credo: "Civiel waar mogelijk, militair waar nodig". Need to say more....

Ofwel: leuke leuze maar toe te passen zoals men dat wenst...
Gisteren, 21:45 door Anoniem
"Practice what you preach" zou men in eh Amerika zeggen dan, met andere woorden, ga eerst een jaartje zelf open source gebruiken daar in den Haag en in Brussel ook, dan ben je geloofwaardig. En kun je ook het gebruik van open source tot beleid maken. Zolang Den Haag en Brussel één grote tenzij blijft, blijft tenzij het beleid, en niet de uitzondering die het moet zijn...
Gisteren, 22:14 door Anoniem
Het kabinet schrijft ook dat het met betrekking tot software die voor de overheid wordt ontwikkeld een "open, tenzij" aanpak hanteert.
Dat sloeg op open standaarden niet op open source. Vreselijk jammer dat er nooit op is gehandhaafd. begin maar eens ODF default te maken in M365!! en docx etc te verbieden.
Gisteren, 22:54 door Anoniem
Door Anoniem: "Practice what you preach" zou men in eh Amerika zeggen dan, met andere woorden, ga eerst een jaartje zelf open source gebruiken daar in den Haag en in Brussel ook, dan ben je geloofwaardig. En kun je ook het gebruik van open source tot beleid maken. Zolang Den Haag en Brussel één grote tenzij blijft, blijft tenzij het beleid, en niet de uitzondering die het moet zijn...

Draait al een boel opensource software onder de kap in De Haag hoor, meer dan men denkt
Gisteren, 23:04 door Anoniem
Uhm... Ik ben voorstander maar ik zie het nog niet echt gebeuren.
FOSS vereist eigenaarschap en dat botst met de hartstochtelijke wens om verantwoordelijkheid uit te besteden.
De vereiste expertise heeft de overheid ook de deur uitgewerkt.
En FOSS kost ook geld, maar ze hebben nog niet eens genoeg voor wegenonderhoud buiten de randstad.
Kortom, leuk praatje maar de overheid doet geen daadje bij het plaatje.
Vandaag, 02:28 door Anoniem
Door Anoniem: Ik heb liever vrije software, dan mogen anderen het ook herdistribueren en wordt het een erfgoed. En al helemaal wanneer we belasting voor de desbetreffende software betalen.
Klopt, vrije software wordt vaak verward met open source software. Dat doet me hieraan denken;
Is Richard Stallman the father of open source?
https://youtu.be/hFXvAaiXJNk
Vandaag, 09:43 door Ron625
Door Anoniem:Vreselijk jammer dat er nooit op is gehandhaafd. begin maar eens ODF default te maken in M365!! en docx etc te verbieden.
Inderdaad.
Alle Microsoft Office software bij de overheid is dus verkeerd geïnstalleerd!
Handhaven is moeilijk, wanneer er geen straf en/of boete tegenover staat.
Vandaag, 10:56 door Anoniem
Door Ron625:
Door Anoniem:Vreselijk jammer dat er nooit op is gehandhaafd. begin maar eens ODF default te maken in M365!! en docx etc te verbieden.
Inderdaad.
Alle Microsoft Office software bij de overheid is dus verkeerd geïnstalleerd!
Handhaven is moeilijk, wanneer er geen straf en/of boete tegenover staat.

Rijksoverheid gebruik intern al ODF, als je niet weet waar je het over hebt zeg dan niks
Vandaag, 11:03 door Anoniem
Door Anoniem:
Door Anoniem: Ik heb liever vrije software, dan mogen anderen het ook herdistribueren en wordt het een erfgoed. En al helemaal wanneer we belasting voor de desbetreffende software betalen.
Klopt, vrije software wordt vaak verward met open source software.
Als je ze als twee categorieën naast elkaar ziet zijn ook nog niet alle muntjes gevallen. Alle vrije software is ook open source (het valt binnen de definitie daarvan), maar niet alle open source is vrije software. Ter vergelijking: elke fiets is een voertuig, maar niet elk voertuig is een fiets. Open source is een bredere categorie dan vrije software en vrije software valt volledig binnen de open source-categorie.

Voor alle open source software, inclusief vrije software, geldt dat als je de software ontvangt om te gebruiken je ook recht hebt op de broncode. Je hebt ook recht om die aan te passen en recht om de al dan niet aangepaste software weer verder te verspreiden.

De extra voorwaarde voor vrije software is dat als je die inderdaad verder verspreidt je dat onder dezelfde (of compatibele) voorwaarden moet doen als waaronder je de software zelf hebt ontvangen. Je hebt nog steeds het recht om de software al dan niet gewijzigd verder te verspreiden, maar ook de plicht om dan ook de broncode weer ter beschikking te stellen en om te zorgen dat de ontvangers dezelfde rechten weer hebben, en dus ook weer de software (al dan niet met hun wijzigingen) verder mogen verspreiden.

Een voorbeeld waar dat niet zo werkt is macOS. Dat is gebaseerd op (onder meer) FreeBSD. FreeBSD is open source maar geen vrije software. Apple verspreidt macOS als gesloten, propriëtaire software. Dat mag volgens de open source-definitie (FreeBSD houdt niet op open source te zijn door wat Apple doet), maar met vrije software mag dit absoluut niet. Apple had macOS niet op Linux kunnen baseren, dan had het althans niet gesloten/propriëtair kunnen zijn.

Er zijn mensen die vrije software daardoor juist als minder vrij zien dan overige open source. Degene die het ontvangt heeft bij vrije software immers niet de vrijheid om het als gesloten software verder te verspreiden, die heeft persoonlijk dus minder vrijheid. Die restrictie waarborgt alleen dat de overige vrijheden worden doorgegeven en dus in stand blijven, waardoor het de gemeenschap als geheel juist meer vrijheid oplevert. Dit is een voorbeeld van hoe het waarborgen van gemeenschappelijke vrijheid soms vereist dat persoonlijke vrijheid wordt ingeperkt. Een deel van de mensen ziet dat dus niet zitten, die kiezen voor individuele vrijheid, ook als dat ten koste van de vrijheid voor de gemeenschap als geheel gaat. Persoonlijk denk ik dat de opgetelde individuele vrijheid groter is bij vrije software.

Dat Linux zo is aangeslagen bij techbedrijven komt omdat de vrije softwarelicentie (GPLv2 voor de Linux-kernel) voorkomt dat een concurrent wel jouw bijdragen eraan kan gebruiken maar de eigen verbeteringen voor zichzelf kan houden. Als een bedrijf het aan klanten beschikbaar stelt moet het ook met de billen bloot en alle eigen verbeteringen met de wereld delen. En dan is het efficiënter om aan het originele project bij te dragen dan om een eigen fork in de lucht te houden. Als concurrenten de inspanning delen levert een vrije licentie ze de zekerheid op dat het delen geen eenrichtingsverkeer wordt, iedereen profiteert van elkaar. Juist de restrictievere licenties bevorderen samenwerking, zelfs tussen bedrijven die verder keiharde concurrenten van elkaar zijn.

Apple heeft met macOS duidelijk een andere weg gekozen.
Reageren
Ondersteunde bbcodes
Bold: [b]bold text[/b]
Italic: [i]italic text[/i]
Underline: [u]underlined text[/u]
Quote: [quote]quoted text[/quote]
URL: [url]https://www.security.nl[/url]
Config: [config]config text[/config]
Code: [code]code text[/code]

Je bent niet en reageert "Anoniem". Dit betekent dat Security.NL geen accountgegevens (e-mailadres en alias) opslaat voor deze reactie. Je reactie wordt niet direct geplaatst maar eerst gemodereerd. Als je nog geen account hebt kun je hier direct een account aanmaken. Wanneer je Anoniem reageert moet je altijd een captchacode opgeven.