Minister Weel van Justitie en Veiligheid moet in de Tweede Kamer opheldering geven over een omstreden stemming in het Europees Parlement waardoor 'chatcontrole 1.0' weer van kracht is en wat de gevolgen hiervan zijn voor Nederlandse burgers. Ook zijn er in de Kamer zorgen dat chatcontrole voor andere doeleinden zal worden gebruikt. Dat blijkt uit Kamervragen van PRO-Kamerlid Kathmann.

Het Europees Parlement had in twee eerdere stemmingen al tegen chatcontrole 1.0 gestemd. Door een aangenomen en omstreden spoedprocedure mocht het Parlement vorige week weer over chatcontrole stemmen. Een voorstel tegen chatcontrole kreeg een meerderheid, maar niet de absolute meerderheid die vanwege de spoedprocedure was vereist. 314 Europarlementariërs stemden voor het voorstel tegen chatcontrole, 276 stemden tegen. Het Europees Parlement telt 720 leden. Voor de absolute meerderheid waren dan ook 361 stemmen vereist. De stemming vond op de laatste werkdag voor de vakantie plaats. Ruim honderd Europarlementariërs brachten geen stem uit.

Chatcontrole 1.0 is de naam voor een tijdelijke Europese uitzondering waardoor techbedrijven chatberichten en 'interpersoonlijke communicatie' van gebruikers massaal op vrijwillige basis mochten scannen. De uitzondering verliep begin april. Onderhandelingen tussen het Europees Parlement en de EU-lidstaten over een verlenging liepen stuk. Daardoor mochten techbedrijven het verkeer van hun gebruikers niet meer scannen. Mede door een 'coup' van de president van het Europees Parlement, Roberta Metsola, de EU-lidstaten en de Europese Volkspartij is het alsnog gelukt om chatcontrole 1.0 weer in te voeren. De tijdelijke uitzondering blijft tot 2028 van kracht, of totdat er een akkoord over een permanente verordening is bereikt.

De gang van zaken heeft voor vragen in de Tweede Kamer gezorgd. "Wat vindt u van het verlengen van ‘chatcontrol 1.0’ en de manier waarop dit via een spoedprocedure, mede onder druk van de Europese Commissie en grote techbedrijven, is geforceerd?", vraagt PRO-Kamerlid Kathmann aan minister Van Weel. De bewindsman moet ook duidelijk maken welke gevolgen de stemming voor de privacy van Nederlandse burgers heeft, nu vrijwillige chatcontrole niet alleen opnieuw is ingevoerd, maar is uitgebreid ten opzichte van de vorige uitzondering.

"Hoe wordt voorkomen dat onschuldige burgers op basis van valse positieven verdacht worden gemaakt en worden gemeld bij de politie of Europol?", wil Kathmann verder weten. "Deelt u de zorgen van de indiener dat, zolang het scannen van online berichtenverkeer is toegestaan, er een reëel risico is dat deze techniek ook voor andere doeleinden zal worden gebruikt als gevolg van ‘mission creep’?", vraagt ze aanvullend. Als laatste moet Van Weel duidelijk maken of Nederland zich altijd zal verzetten tegen voorstellen die het scannen van versleutelde berichten mogelijk maken, al dan niet via een omweg. De minister heeft drie weken om met een reactie te komen.