Een Europese 'dirty deal' over de invoering van 'Chatcontrole 2.0' is dankzij druk van burgers, maatschappelijke organisaties en het onderhandelingsteam van het Europees Parlement voorlopig afgewend, zo meldt voormalig Europarlementariër en chatcontrole-expert Patrick Breyer. Het gevecht is echter nog niet voorbij, aldus Breyer. Chatcontrole 2.0 is oorspronkelijk een plan van de Europese Commissie waarbij chatapps en andere aanbieders zouden worden verplicht om de content van hun gebruikers te controleren.

In Europa wordt al jaren over de invoering onderhandeld. Eén van de discussiepunten betreft verplichte detectie in de vorm van detectiebevelen. Chatcontrole 2.0 verschilt van Chatcontrole 1.0. De laatstgenoemde is de omschrijving van een tijdelijke Europese uitzondering waardoor techbedrijven chatberichten en 'interpersoonlijke communicatie' van gebruikers massaal op vrijwillige basis mochten scannen. Onlangs werd Chatcontrole 1.0 door een 'coup' van de president van het Europees Parlement, Roberta Metsola, de EU-lidstaten en de Europese Volkspartij alsnog verlengd en weer ingevoerd.

Europese wetgeving vindt plaats via een trialoog, waarbij de Europese Commissie, het Europees Parlement en de Raad van Ministers onderhandelen over wetgevende voorstellen en elk een eigen positie innemen. Het Europees Parlement had in haar positie over Chatcontrole 2.0 gesteld dat er alleen gerichte zoekbevelen tegen specifieke verdachten mogen worden ingezet. De EU-ministers willen dit nu vervangen door brede 'search plans' waarbij communicatieproviders delen van hun service moeten scannen.

Breyer waarschuwde eerder nog voor een mogelijke 'dirty deal', waarbij er achter gesloten deuren een overeenkomst zou worden beklonken. Het grootschalig controleren van privégesprekken als onderdeel van Chatcontrole 2.0 is voorlopig uitgesteld, laat Breyer naar aanleiding van de gehouden onderhandelingen weten. De EU-lidstaten willen dit, maar het Europees Parlement is tegen en stelt dat het scannen van privécommunicatie alleen mag plaatsvinden bij personen die in verband worden gebracht met kindermisbruik.

Wel is er een voorlopig akkoord bereikt over de mogelijkheid om socialmediaplatforms, cloudproviders en andere partijen te verplichten om publiek toegankelijke content op bekend misbruikmateriaal te controleren. De onderhandelingen gaan nu verder. "We hebben een paar weken tijd gewonnen", aldus Breyer, die opmerkt dat het gevecht nog niet voorbij is. De EU-lidstaten willen namelijk vergaande maatregelen doorvoeren. Zo wil de Raad onder andere Chatcontrole 1.0 permanent maken.

Daarnaast willen de autoriteiten chatapps, mailproviders en andere partijen kunnen dwingen om de privégesprekken van hun gebruikers te controleren. Daarnaast gelden deze detectiebevelen niet alleen voor verdachten, aldus Breyer. Ook wil de Raad AI kunnen inzetten om afbeeldingen te controleren, wat volgens Breyer tot grootschalige false positives van onschuldige privégesprekken kan leiden, waarbij de inhoud van deze gesprekken naar de autoriteiten wordt doorgestuurd. Verder wil de Raad dat het mogelijk wordt voor diensten om detectiebevelen zonder tussenkomst van een rechter op te leggen.