image

Rechtspraak wil AI dit jaar daadwerkelijk gaan toepassen in werk personeel

dinsdag 3 februari 2026, 16:15 door Redactie, 7 reacties

De Rechtspraak wil AI dit jaar daadwerkelijk gaan toepassen om het werk van medewerkers efficiënter en effectiever te maken, zo laat de organisatie in het vandaag verschenen Jaarplan 2026 weten. Vorig jaar kwam de Rechtspraak al met een strategie voor gebruik van AI binnen de rechtspraak en startte het met een landelijk programma voor gebruik van AI. Daarnaast is er een interne variant van ChatGPT ontwikkeld met de naam RechtspraakGPT.

"De samenleving verwacht meer, terwijl de werkdruk toeneemt en er minder personeel beschikbaar is. Om deze druk het hoofd te bieden en tegelijkertijd kwaliteit te blijven leveren en burgers beter te bedienen, is een nieuwe manier van werken nodig", zo staat in het Jaarplan. "Naast de hiervoor genoemde digitalisering kan artificial intelligence (AI) hierbij een grote rol spelen."

Als voorbeeld van AI-toepassingen wordt het genereren, samenvatten en vertalen van teksten genoemd. "Maar AI is niet alleen een hulpmiddel, het speelt ook een steeds grotere rol in de rechtspraktijk zelf. Zo worden pleidooien soms met AI gemaakt en worden opsporingstechnieken steeds vaker ondersteund door AI. Dit roept belangrijke vragen op over hoe bewijsmateriaal wordt gebruikt en welke rol advocaten en rechters spelen."

Vorig jaar zijn er al regels en beleid opgesteld voor het gebruik van AI binnen de Rechtspraak. Dit jaar wil de Rechtspraak AI daadwerkelijk gaan toepassen in het werk van medewerkers. "Denk aan spraak-naar-tekst-technologie, het automatisch genereren van programmaregels voor ontwikkelaars en het slimmer verdelen van zaken." Daarnaast start de Rechtspraak een experiment om te onderzoeken of AI ook kan worden ingezet door rechters om tot een oordeel te komen.

Reacties (7)
Vandaag, 16:22 door Apke
En natuurlijk wordt dit een private AI model wat geen informatie naar buiten communiceert. Zou toch heel vervelend zijn als je delen van het vonnis al met ChatCPT zou kunnen lezen.
Vandaag, 16:47 door Anoniem
En dan blijkt dat AI er op lost fantaseert, en de medewerkers meer tijd kwijt zijn aan het herstellen van de teksten... Mensen, dit gaat echt niet helpen.

Teksten vertalen... dat kunnen we toch al 10+ jaar? Google Translate bestaat echt al heel lang... En die hallucineert niet.

Zolang we niet kunnen vertrouwen op AI dat deze inhoudelijke kennis heeft, is het geen hulpmiddel, maar een stoorzender. Maar daar komen ze nog wel achter...

TU Delft heeft berekend dat de huidige LLM modellen een kennis niveau hebben van een 8 jarige. Nou laten we die dan onze vonnissen en getuigschriften schrijven? Lijkt me toch niet...

TheYOSH
Vandaag, 17:40 door Anoniem
What could possibly go wrong?
Disaster waiting to happen....
Vandaag, 17:42 door Anoniem
Mijn maag begon al te draaien bij het lezen van het voorwoord van het jaarplan "gelukkig geeft acht op de tien jongeren aan dat de samenleving niet zonder rechtspraak kan. Ze willen er ook meer over leren op school."

Ga dan met cursus Europese Digitaliseringsstrategie naar scholen en de media, daar zitten de social media virtual agents

Om de Europese justitiële samenwerking en de toegang tot de rechter in alle
lidstaten te verbeteren, wordt gewerkt aan een veilig digitaal Europees systeem.
Dit systeem zal worden gebruikt door gerechten, burgers, organisaties en
bedrijven binnen de hele Europese Unie. De EU heeft hiervoor de kaders uitgezet
in de digitaliseringsverordening. Deze verordening heeft als doel grensover-
schrijdende gerechtelijke procedures efficiënter en effectiever te maken en de
toegang tot de rechter te vergemakkelijken.
pagina 21 jaarverslag, link in redactioneel.

We investeren in een data- en AI-platform dat naast experimenteren ook kan opschalen om daadwerkelijk toegevoegde waarde te kunnen leveren voor gerechten en rechtzoekenden;
Uit: innovatie voor de rechtsspraak-AI strategie

Wie zijn dat die rechtzoekenden? O, dat zijn....dat snapt een kind van acht na zo'n training ook wel. Case closed.


https://www.rechtspraak.nl/organisatie-en-contact/innovatie-binnen-de-rechtspraak/ai-strategie
Vandaag, 18:20 door Anoniem
Een ChatGPT-variant? Uit de VS heb ik al diverse nieuwsberichten gezien over pleidooien van advocaten die eerdere zaken aanhaalden als jurisprudentie die helemaal niet bleken te bestaan maar door het LLM bij elkaar waren gehallucineerd. Bij inzet van dit soort tools bij softwareontwikkelingen lijkt het beeld zich af te tekenen dat relatief onervaren codekloppers er wel baat bij hebben (niet spectaculair veel) maar juist de ervaren mensen die hun werk met veel meer diepgang benaderen er eerder door afgeremd worden.

Ik ben benieuwd hoe dit gaat uitpakken. Als er een regen aan hoger beroepszaken komt omdat een lagere rechter onzin in zijn vonnis heeft staan denk ik niet dat het werk gaat besparen.
Vandaag, 18:57 door Anoniem
Door Anoniem: Teksten vertalen... dat kunnen we toch al 10+ jaar? Google Translate bestaat echt al heel lang... En die hallucineert niet.
Ik weet niet of het inmiddels verbeterd is, ik gebruik tegenwoordig de in Firefox ingebouwde (en lokaal draaiende) vertaler, maar ik kan me herinneren dat als bijvoorbeeld Duitse teksten naar het Nederlands vertaalde met Google ik regelmatig nogal bizarre resultaten kreeg. Dan ben ik zo dat ik me af ga vragen waar zo'n rare vertaalfout vandaan kan komen, en ik kreeg het al snel door: Google gebruikt (of gebruikte in ieder geval) Engels als tussentaal, de vertaling gaat onder water van (bijvoorbeeld) Duits via Engels naar Nederlands. De vertaalfouten waren namelijk steeds woorden die in het Engels een homoniem van een te vertalen woord waren, en een verkeerde betekenis werd doorvertaald naar het Nederlands. Omdat die woorden in het Nederlands of het Duits geen homoniemen bleken te zijn moet de vertaling wel via het Engels zijn gelopen. Toen ik dat voor het laatst constateerde, hoewel niet recent, waren er al nieuwsberichten geweest dat Google AI voor die vertalingen zou gebruiken, terwijl de berichten over hun AI-onderzoek en -software toen al suggereerden dat de resultaten dan heel wat beter hadden moeten zijn.

Ik zeg niet dat Firefox dit beter doet, overigens, daar zie ik precies hetzelfde gebeuren.

De insteek lijkt meer te zijn om met veel tamtam zo vroeg mogelijk te kunnen scoren dan om werkelijk goede vertalingen te produceren. Men heeft zich vermoed ik, omdat men zelf Engelstalig is, gericht op vertalingen van en naar het Engels en heeft andere vertalingen op de makkelijke manier toegevoegd: aan elkaar knopen wat men al heeft, wat van Engels een tussentaal maakt. Engels en andere natuurlijke talen zijn daar alleen niet erg geschikt voor, de ideale tussentaal kent die ambivalente homoniemen niet en zal een kunstmatige taal zijn die speciaal voor dit doel is ontworpen.

Mijn tip voor automatische vertalingen is daarom: als de vertaling van een andere taal dan het Engels naar het Nederlands onbegrijpelijke onzin oplevert, vertaal de tekst dan naar het Engels, dan is vaak opeens duidelijk wat er mis ging en wat er werkelijk bedoeld wordt.
Vandaag, 21:17 door Anoniem
Door Anoniem: Een ChatGPT-variant? Uit de VS heb ik al diverse nieuwsberichten gezien over pleidooien van advocaten die eerdere zaken aanhaalden als jurisprudentie die helemaal niet bleken te bestaan maar door het LLM bij elkaar waren gehallucineerd. Bij inzet van dit soort tools bij softwareontwikkelingen lijkt het beeld zich af te tekenen dat relatief onervaren codekloppers er wel baat bij hebben (niet spectaculair veel) maar juist de ervaren mensen die hun werk met veel meer diepgang benaderen er eerder door afgeremd worden.

Ik ben benieuwd hoe dit gaat uitpakken. Als er een regen aan hoger beroepszaken komt omdat een lagere rechter onzin in zijn vonnis heeft staan denk ik niet dat het werk gaat besparen.

AI is allang niet nieuw meer, en er wordt vollop meegewerkt. Het heeft grenzen tussen mens en machine vervaagd en daar is het juridisch apparaat -en een heleboel andere AI gebruikers- al aan gewend geraakt.

Het lijkt menselijk, maar dat is het niet.
Reageren
Ondersteunde bbcodes
Bold: [b]bold text[/b]
Italic: [i]italic text[/i]
Underline: [u]underlined text[/u]
Quote: [quote]quoted text[/quote]
URL: [url]https://www.security.nl[/url]
Config: [config]config text[/config]
Code: [code]code text[/code]

Je bent niet en reageert "Anoniem". Dit betekent dat Security.NL geen accountgegevens (e-mailadres en alias) opslaat voor deze reactie. Je reactie wordt niet direct geplaatst maar eerst gemodereerd. Als je nog geen account hebt kun je hier direct een account aanmaken. Wanneer je Anoniem reageert moet je altijd een captchacode opgeven.