Nederland zal morgen tegen het Deense voorstel voor chatcontrole stemmen en zich niet van stemming onthouden zoals het demissionaire kabinet oorspronkelijk van plan was. De Tweede Kamer ging net akkoord met een motie van GroenLinks-PvdA die de regering hiertoe oproept. Een soortgelijke motie van Forum voor Democratie kon niet op voldoende stemmen rekenen.

Demissionair minister Van Oosten van Justitie en Veiligheid liet gisteren tijdens een debat van de commissie voor Justitie en Veiligheid weten dat als één van de moties zou worden aangenomen, Nederland morgen tijdens een Coreper-vergadering tegen zal stemmen. Demissionair staatssecretaris Rutte van Justitie en Veiligheid herhaalde net voor de stemming dat Nederland bij een aangenomen motie tegen stemt.

De Europese Commissie wil onder andere chatdiensten verplichten om de inhoud van berichten die gebruikers versturen te controleren. EU-lidstaten zijn verdeeld over dit plan en hebben nog altijd geen positie ingenomen, waardoor onderhandelingen tussen de Europese Commissie, de lidstaten en het Europees Parlement over het voorstel niet kunnen plaatsvinden en dat ook niet kan worden ingevoerd.

EU-voorzitter Denemarken wilde een aantal weken geleden de lidstaten over een voorstel voor verplichte chatcontrole laten stemmen, maar besloot het voorstel niet in stemming te brengen omdat er teveel tegenstemmers waren. Daarop kwam Denemarken met een nieuw voorstel dat vrijwillige chatcontrole permanent maakt en via een reviewclausule de mogelijkheid biedt dit op een later moment te verplichten. De vrijwillige controle die nu mogelijk is betreft een uitzondering op de ePrivacy Verordening die begin volgend jaar afloopt.

Bij de controle die Denemarken voorstelt wordt niet alleen op beeldmateriaal gecontroleerd, maar ook op de tekst van berichten. Critici spreken van een zeer vergaande ingreep in het privéleven van burgers. Daarnaast verplicht het voorstel ook online leeftijdsverificatie. Nederland was altijd tegen voorstellen die chatcontrole zouden introduceren, maar besloot nu vanwege het "Europese krachtenveld" de positie te veranderen en zich van stemming te onthouden.

GroenLinks-PvdA kwam vervolgens met een motie. Die stelt dat het meest recente Deense voorstel voor de CSAM-verordening de principiële zorgen rondom privacy, de dreiging van massasurveillance en de risico’s voor de digitale weerbaarheid van Nederland niet wegneemt. In de motie wordt de regering verzocht om tegen het voorstel te stemmen en zich kritisch uit te spreken over de inbreuk op privacy en cyberveiligheid in lijn met de kritiek die de AIVD eerder uitte. De inlichtingendienst waarschuwde dat chatcontrole een groot risico voor de cyberweerbaarheid vormt en kwaadwillenden toegang tot grote hoeveelheden gegevens op telefoons kan geven.

Daarnaast wordt de regering verzocht om zich in de vervolgfase rond het Deense voorstel volop in te zetten om alle verplichtingen die kunnen leiden tot massasurveillance op versleutelde diensten en onacceptabele cyberveiligheidsrisico’s "uit het voorstel te slopen". De SP, 50Plus, GroenLinks-PvdA, PvdD, Volt, D66, Denk, BBB, PVV en Forum voor Democratie stemden voor, waardoor de motie is aangenomen.