image

Kabinet wil onderwijs minder afhankelijk maken van Big Tech

maandag 6 juli 2026, 11:30 door Redactie, 6 reacties

Het kabinet wil het Nederlandse onderwijs minder afhankelijk maken van Big Tech, maar stelt ook dat dit lastig zal zijn. "Het versterken van digitale autonomie is complex: het is niet alleen een technologische maar ook een veranderkundige opgave bij onderwijsinstellingen, docenten en studenten en leerlingen zelf", zo schrijft minister Letschert van Onderwijs in een brief aan de Tweede Kamer.

De bewindsvrouw stelt dat strategische afhankelijkheid van Amerikaanse techbedrijven ook in het onderwijs groot is. Veel onderwijsinstellingen vinden het lastig om naar een andere omgeving te migreren, aldus Letschert: "Overstappen vergt niet alleen een forse investering, maar ook veel tijd van personeel om zich te scholen in nieuwe systemen. In de praktijk is er vaak sprake van een vendor lock-in, omdat grote softwareaanbieders aan onderwijsinstellingen geïntegreerde totaaloplossingen bieden, een sterke positie op de markt hebben en stimuleren dat scholen binnen hun gesloten ecosysteem blijven."

"We willen bijdragen aan een vrij toegankelijke markt met voldoende alternatieven", gaat de onderwijsminister in haar brief verder. Ze schrijft dat het ministerie van Onderwijs samen met de onderwijssectoren wil werken aan eigen identiteitsvoorzieningen, de toegang tot (digitale) onderwijsmiddelen, autonome dataopslag en -uitwisseling van belangrijke onderwijsgegevens en het verantwoorde gebruik van AI.

"De stip op de horizon is dat het onderwijs essentiële publieke voorzieningen onder (gezamenlijke) regie kan organiseren en dat alle onderwijsinstellingen hier gebruik van kunnen maken", merkt de minister op. Ze voegt toe dat in het vervolgonderwijs al allerlei stappen worden gezet. Zo werken universiteiten samen aan een plan om digitaal autonomer te worden en heeft het mbo digitale autonomie als speerpunt in de digitaliseringsroute opgenomen.

In het funderend onderwijs spelen echter een aantal specifieke uitdagingen. "De sector bestaat voor een aanzienlijk deel uit kleinere scholen met minder ict-expertise en innovatiemogelijkheden dan de instellingen in het vervolgonderwijs. De afhankelijkheden van de producten van grote techbedrijven zijn complex en de oplossing hiervan overstijgt over het algemeen de mogelijkheden van individuele schoolbesturen", legt Letschert uit.

De minister stelt dat het belangrijk is dat schoolbesturen op dit gebied gaan samenwerken met de Rijksoverheid en andere organisaties. Zo verschijnt dit najaar het Regieplan Digitalisering Funderend Onderwijs, waarin stappen zijn beschreven om strategische afhankelijkheden terug te dringen en digitale autonomie te versterken, door middel van het maken van afspraken met leveranciers en het stimuleren van scholen om voor alternatieven te kiezen.

Reacties (6)
Vandaag, 11:59 door Anoniem
Wat een onzin: Onderwijs moet de beste dienst verlenen aan studenten en docenten.
De overheid kan zelf de eigen ICT dienst, behoefte en veiligheid niet eens voor elkaar krijgen. Hoe verwachten ze dat onderwijs dit dan wel kan met een fractie van de budgetten die de overheid gebruikt.
Vandaag, 12:18 door Anoniem
Zeer goede keuze is dit. Ik pleit voor meer onafhankelijkheid en meer open source en transparantie.
Wat we moeten willen en vooral nu met al die enshitification is weer zo veel mogelijk terug in eigen beheer krijgen.
In plaats van externe derde partijen die er met de pet naar gooien en simpelweg slecht met privacy gevoelige data omgaan en veel te hoge SLA kosten hebben.
Vandaag, 13:13 door Anoniem
Door Anoniem: Wat een onzin: Onderwijs moet de beste dienst verlenen aan studenten en docenten.
De overheid kan zelf de eigen ICT dienst, behoefte en veiligheid niet eens voor elkaar krijgen. Hoe verwachten ze dat onderwijs dit dan wel kan met een fractie van de budgetten die de overheid gebruikt.
Men noemt dit ofwel, de kop in het zand steken, liever lui dan moe of misschien zelfs wel lethargisch gedrag.
Waarom nu iedere keer weer op deze site lezen dat het weer onzin is en dat het onderwijs of de overheid het toch niet kan dus blijven we maar hangen aan Big Tech terwijl we met z'n allen weten dat we door ze belazerd worden.

Misschien dat als we dit lethargische gedrag eens omdraaien en er voor openstaan, misschien dat er dan wel hele mooie positieve dingen uit voort kunnen komen.

Recent weer eens een gesprekje gehad met iemand die heel duidelijk kon aantonen dat er in het onderwijs aardig wat personen zijn die losgeweekt moeten worden uit hun lethargische gedrag voordat er überhaupt nog positieve bijdrages uit voortkomen.

Rara hoe komt dat?
Wellicht door die enorme negatieve bijdrage uit Big-tech, overspoelt worden met wat ze tegenwoordig allemaal verplicht zijn te doen met Big-tech wat vroeger totaal niet nodig was, tegenwoordig moet alles gedocumenteerd worden wat een overhead aan werk betekent wat niets bijdraagt aan het onderwijs betreffende leerprocessen.

Belangrijk dat we met z'n allen weer eens lekker creatief worden i.p.v. te hangen achter die verrotte beeldschermen.
Dus wellicht gewoon terug naar o.a. pen en papier wat creativiteit in de hand werkt en iets wat de denk - en leer processen beter ondersteunt.

Ik wist net even niet hoe ik creativiteit moest intypen dus dat heeft mijn spellingscontrole verbeterd maar denk je nu dat ik het voor mezelf heb opslagen? Denk het niet want volgende keer weet ik het wellicht weer niet omdat ik niets met pen en papier doe maar via een beeldscherm.

Met het voortschrijden van de techniek waaronder de automatisering wordt de mens alleen maar dommer.
Vandaag, 13:13 door Anoniem
Geen onzin en dat hoeven ze ook niet zelf aan te bieden; er zijn genoeg mogelijkheden tegenwoordig om niet-bigtech, eventueel open-source en EU gebaseerde diensten af te nemen. Het is gewoon sturen op een andere richting dan alleen gemak (en de daarbij behorende vendor lock-ins).

Het moet alleen niet blijven bij 'willen', maar er moeten ook echt stappen genomen worden en resultaat behaald worden. Daar schort het wel eens aan (bij veel organisaties en ook individuen trouwens...)
Vandaag, 13:26 door Anoniem
De aanbesteding voor nog eens 4 jaar ms is net de deur uit....
Vandaag, 14:02 door Anoniem
Door Anoniem: Geen onzin en dat hoeven ze ook niet zelf aan te bieden; er zijn genoeg mogelijkheden tegenwoordig om niet-bigtech, eventueel open-source en EU gebaseerde diensten af te nemen. Het is gewoon sturen op een andere richting dan alleen gemak (en de daarbij behorende vendor lock-ins).

Het moet alleen niet blijven bij 'willen', maar er moeten ook echt stappen genomen worden en resultaat behaald worden. Daar schort het wel eens aan (bij veel organisaties en ook individuen trouwens...)

Dan moet je eerst hele volksstammen afleren dat er meer is dan alleen maar MS, Apple (en Google).
Incl de stammenoorlog die al snel uitbreekt omdat de een Apple beter vindt, de ander MS, en een derde mischien soms weer Google.

BigTech heeft er decennia aan gewerkt om mensen aan hun Merk verslaafd te maken. Of geindoctrineerd.
En dan moet nu opeens de revolutie uitbreken en moeten ze met zijn allen iets anders kiezen?
(en dan zijn er de ouders nog met hun merk-verslaving)
Reageren
Ondersteunde bbcodes
Bold: [b]bold text[/b]
Italic: [i]italic text[/i]
Underline: [u]underlined text[/u]
Quote: [quote]quoted text[/quote]
URL: [url]https://www.security.nl[/url]
Config: [config]config text[/config]
Code: [code]code text[/code]

Je bent niet en reageert "Anoniem". Dit betekent dat Security.NL geen accountgegevens (e-mailadres en alias) opslaat voor deze reactie. Je reactie wordt niet direct geplaatst maar eerst gemodereerd. Als je nog geen account hebt kun je hier direct een account aanmaken. Wanneer je Anoniem reageert moet je altijd een captchacode opgeven.