Het kabinet ziet een publieke Europese ID-wallet als de oplossing voor online leeftijdsverificatie, maar de invoering hiervan dit jaar zal niet worden gehaald. Dat schrijft staatssecretaris Aerdts voor Digitale Economie in een brief aan de Tweede Kamer. "Zolang sociale media niet veilig genoeg zijn, ziet het kabinet noodzaak tot het instellen van een minimumleeftijd voor sociale media", aldus de bewindsvrouw. Aerdts voegt toe dat het kabinet blij is met de aanbevelingen van een panel van EC-voorzitter Von der Leyen, waarin wordt gesteld dat een minimumleeftijd voor toegang tot sociale media noodzakelijk is.

De staatssecretaris merkt op toe dat leeftijdscontroles ingrijpend kunnen zijn, omdat alle gebruikers eraan worden blootgesteld en vrijwel alle methoden vereisen dat gebruikers persoonlijke gegevens, identiteitsdocumenten of andere gevoelige informatie delen met platforms. "Dit kan risico’s met zich meebrengen op het gebied van privacy en andere grondrechten, gegevensbeveiliging en mogelijke ongewenste registratie van gebruikers."

Volgens Aerdts moet de keuze voor een leeftijdscontrolemechanisme worden afgewogen tegen het doel van de maatregel. "Het is daarbij van belang dat de leeftijdscontrole strikt wordt beperkt tot het vaststellen van de leeftijdsgrens. Leeftijdscontrole mag geen middel worden voor bredere identificatie of permanente monitoring van gebruikers."

De staatsecretaris stelt dat alternatieve vormen van leeftijdscontrole op het eerste gezicht mogelijk minder ingrijpend lijken, maar vaak vergelijkbare of grotere bezwaren met zich meebrengen. "Zo kan controle op basis van gedrag, gebruikspatronen of algoritmische inschattingen leiden tot voortdurende monitoring van gebruikers. Hierbij wordt niet éénmalig vastgesteld of iemand aan een leeftijdsgrens voldoet, maar wordt voortdurend geanalyseerd hoe iemand zich online gedraagt. Dit kan een grotere inbreuk vormen op de persoonlijke levenssfeer en bovendien leiden tot foutieve conclusies over individuele gebruikers."

Wallet
De Europese Commissie presenteerde eerder een white label leeftijdsverificatie-app. Via de leeftijdsverificatie-app moeten gebruikers kunnen aantonen dat ze oud genoeg zijn om websites te bezoeken waarvoor een minimale leeftijd geldt. Het kabinet gaf eerder TNO de opdracht welke opties voor leeftijdsverificatie ontwikkeld kunnen worden op basis van de app van de Europese Commissie.

"Mede op basis hiervan en een expertsessie onder leiding van het Trimbos Instituut, is gebleken dat het beste kan worden ingezet op een publiek beheerd mechanisme, zoals integratie van de EU-blauwdruk specificatie in Europese Digitale Identiteit (EDI)-wallets, in combinatie met een stelsel van erkende betrouwbare derde partijen", laat Aerdts weten. Ze voegt toe dat het technisch mogelijk zal zijn de oplossing voor leeftijdscontrole uit te breiden tot verschillende leeftijdsgrenzen of andere gebruiksgevallen, waardoor inzet voor verschillende doeleinden mogelijk is.

"Een publiek beheerd mechanisme, gebaseerd op Europese digitale identiteitsinfrastructuur en de Nederlandse implementatie daarvan, biedt een gecontroleerde en betrouwbare manier om leeftijd aan te tonen met minimale gegevensuitwisseling. Tegelijkertijd kunnen erkende private derde partijen vergelijkbare diensten aanbieden, mits zij voldoen aan vastgestelde eisen op het gebied van veiligheid, betrouwbaarheid en privacybescherming. Door meerdere erkende routes mogelijk te maken, wordt voorkomen dat één centrale partij alle leeftijdsgegevens beheert en krijgen gebruikers keuzevrijheid", legt Aerdts verder uit.

Het kabinet gaat nu in kaart brengen hoe een technische oplossing in de wallet eruit zou moeten zien. "Hoe snel binnen de publieke EDI-wallet leeftijdsverificatie is ingeregeld, zal in kaart worden gebracht. Hierbij dient wel de kanttekening te worden gemaakt dat de beoogde deadline van de aanbeveling leeftijdsverificatie van de Europese Commissie – voor eind 2026 - niet realistisch is in de Nederlandse context. Daarvoor zijn er te veel juridische, technische en organisatorische drempels."