Schijnredelijkheid en vermomde onaanspreekbaarheid - de stijl van veel EU-pleitbezorgersDe @Anoniem die tegenover verschillende anderen de mogelijke onschuldigheid en goedbedoeldheid van al die privacy-schendende en vrijheidsbeperkende EU-maatregelen verdedigt (als onderdeel van een betoog dat een Nexit een slecht idee is), toont in zijn uitlatingen een vreemde gespletenheid, waar ik graag op wil wijzen.
In het overgrote deel van zijn uitlatingen presenteert deze @Anoniem zichzelf in de stijl van een redelijke denker, die wijst op de onbezonnen en ongefundeerde aannames van anderen die het niet met hem eens zijn. Dat doet hij op een ietwat paternalistische maar overwegend welwillende toon. Na mijn inbreng gisteren (05-08-2026) om 16:55 uur, waarmee ik me voor het eerst in de discussie in dit topic over Nexit mengde, reageerde diezelfde @Anoniem echter opeens helemaal niet meer redelijk, maar bitste tien minuten later:
Door Anoniem op 05-08-2026 om 17:05 uur: Dat jij genegeerd, stelselmatig , genegeerd word, kan ik mij alleszins voorstellen, en heb ik woordelijk al eens beargumenteerd in dit topic of kakkerlakken topic. Ik zou echt precies hetzelfde doen.
Dit is een vorm van gedrag die ik bij vertegenwoordigers en pleitbezorgers van overheden in de EU vaker heb gezien. Ze houden zo lang mogelijk de pretentie vol dat ze de redelijkheid zelve zijn, waarbij ze echter niet werkelijk in dialoog gaan met andersdenkenden, maar steeds hun eigen model van hoe de werkelijkheid in elkaar zit, in een telkens terugkerende monoloog blijven voordragen. Op elke tegenwerping biedt hun model een antwoord, omdat elke tegenwerping door hen in een hokje (categorie) van dat model wordt geplaatst waar ze al een standaard antwoord aan hebben gekoppeld.
Maar op enig moment, als ze de tegenwerpingen te lastig vinden worden, vaak niet eens door wat er wordt gezegd, maar eerder doordat hun paternalistische vernis wordt bekrast, verliezen ze hun geduld, laten hun masker (hun normale
persona) eventjes vallen en verklaren ze bits dat ze helemaal niet met de betreffende ander in dialoog willen gaan, maar die ander beschouwen als iemand waar niet mee valt te praten. Meestal gaat die bitsheid dan gepaard met een insinuatie of valse beschuldiging (bijv. dat een actievoerder op onfatsoenlijke wijze zou "aanzetten tot terrorisme" of "blijk geeft van antisemitisme" of iets dergelijks), of anders wordt er op de persoon gespeeld (poging tot karaktermoord), bijvoorbeeld door de toon waarop de ander iets heeft gezegd, te veroordelen of de persoon überhaupt te diskwalificeren als gesprekspartner.
Dat laatste is wat Anoniem op 05-08-2026 om 17:05 deed, zoals hierboven geciteerd. Vervolgens hulde Anoniem zich, in zijn latere reacties op andere reageerders hier in deze draad, weer in zijn gebruikelijke vermomming van paternalistische quasi-redelijkheid en ging opnieuw die modelmonoloog weer toepassen op hun reacties.
Deze houding is precies het probleem met het EU-bewind, en de reden waarom steeds meer mensen geen andere mogelijkheid meer zien om de democratie te redden dan om te pleiten voor een Nexit.
-- De uiterlijke kenmerken van democratie - nog geen werkelijke democratie --Het probleem is dat de uiterlijke kenmerken van democratie en dialoog
niet voldoende zijn om een werkelijke democratie te realiseren. Het gaat bij "uiterlijke" kenmerken niet alleen om fysieke kenmerken (ook in Rusland staat er een mooi parlementsgebouw, nl. aan de Okhotny Ryad Straat nummer 1 te Moskou) of juridische kenmerken (de keurig op schrift gestelde procedures van allerlei parlementen, inclusief het Nederlandse en het EU-parlement), en ook niet alleen om "traditionele gebruiken" (d.w.z. rituelen, denk bijv. aan het Engelse parlement).
Want ook de denkwijze van vertegenwoordigers van democratie kan als het ware "stollen", waardoor ze nog wel de expliciete woorden gebruiken die ook gebruikt worden door mensen die werkelijk in dialoog gaan, maar zonder dat er achter die woorden bij hen nog een bereidheid bestaat om in dialoog te gaan. Erger nog, vaak
denken ze van zichzelf dat ze een echte dialoog aangaan, zonder te beseffen dat ze dat in werkelijkheid helemaal niet doen, maar in feite een soort bouwsteen-monoloog voeren die alleen nog dient om tegenwerpingen af te serveren.
De schijnbaare "redelijkheid" van zullke mensen lijkt een beetje op het omhulsel van een sprinkhaan dat door die sprinkhaan moet worden afgeworpen bij het verpoppen. Ooit behoorde dat omhulsel nog tot het levende, organische lichaam van die sprinkhaan, maar op enig moment is het zich daarvan gaan afscheiden.
Het probleem ontstaat wanneer zo'n sprinkhaan om hem moverende redenen weigert dat omhulsel af te werpen, maar het met zich mee blijft rondsjouwen alsof het nog deel van hemzelf is. Dat is de manier waarop @Anoniem zijn schijnredelijkheid ("uiterlijke" redelijkheid) hier in dit topic met zich mee blijft sjouwen in telkens terugkerende pogingen om daarmee te laten zien dat andersdenkenden dan hijzelf niet goed hebben nagedacht.
Dat hij daarmee niet iedereen overtuigt, blijkt wel uit de volgende reactie van iemand anders op 05-08-2026 om 20:20 uur:
Je bent er telkens als de kippen bij om zogenaamd zaken te ontkrachten op dit forum, maar telkens zonder enige inhoud. Telkens de EU lopen verdedigen op kleine puntjes, daarmee het grote plaatje uit het oog verliezen. Gelukkig weten de meeste mensen wel beter.
Zoals ik wel eens eerder onder andere topics heb gemeld, is dit verschijnsel van schijnredelijkheid al meer dan vijfentwintig jaar geleden goed beschreven en geanalyseerd in het boek
A History of Western Political Thought van J.S. McClelland. Die wijst op het gevaar dat
"non-communicating discourse groups" vormen voor democratische rechtsstaten. De leden van die groepen houden zich bezig met het in schijn "communiceren" met anderen, maar in werkelijkheid zijn ze alleen bezig om hun eigen mening te poneren, waarbij er naar de meningen van anderen alleen nog "tactisch" wordt geluisterd om die zo snel mogelijk te kunnen diskwalificeren. Dat is het gedrag dat @Anoniem (van o.a. 05-08-2026 om 17:05 uur en 06-08-2026 om 00:16 uur) ook in dit topic vertoont. Hij meent op te komen voor redelijkheid en democratie, maar breekt het vertrouwen daarin juist af door onder een goed verzorgde "democratische" vermomming toch niet werkelijk aanspreekbaar te zijn.
Wat @Anoniem hier in dit topic in het klein doet, dat doen allerlei EU-functionarissen (politici, bestuurders, ambtenaren van de EU en de lidstaten) in het groot, zowel individueel als collectief. Ze ondermijnen daarmee, in ieder geval op de iets langere termijn, het vertrouwen in de EU en in de democratische rechtsstaat, terwijl ze met hun gedrag juist het tegenovergestelde proberen te bereiken.
Hoewel inwoners van de EU niet altijd een weerwoord zullen hebben tegen al die officiële retoriek, gaan ze ondertussen de EU steeds meer
ervaren als een onaanspreekbare moloch, ondanks alle "consultatierondes" en "trialogen".
En het erge is, daar hebben ze op dit moment gelijk in.
-- De inhoud van het betoog van @Anoniem --Ik wil hier ook graag nog even ingaan op de inhoud van het steeds herhaalde betoog van @Anoniem. Zoals anderen ook hebben opgemerkt, spreekt @Anoniem steeds in algemene, abstracte begrippen, alsof de werkelijkheid in de EU functioneert zoals die volgens een staatsrechtelijke theorie zou moeten functioneren. Zolang het tegendeeld niet "bewezen" is.
Dat is een fictie die niet overeenstemt met de werkelijkheid. Het is vergelijkbaar met de neoliberalistische fictie van een "vrije" markt waarop de prijzen en de verkoopcijfers van goederen en diensten bepaald worden door de "rationele" beslissingen van individuen die zich elk gedragen als een "homo economicus". Of de neoliberalistische fictie van het "trickle down-effect", het idee dat als je heel erg rijke mensen maar zo min mogelijk (d.w.z. feitelijk geen) belasting laat betalen, dat de rijkdommen die zij dan vergaren met hun kapitaal (pardon, met hun "innovatieve ondernemerschap") dan vanzelf zullen doorsijpelen naar minder bevoorrechte (pardon, minder "excellente") mensen.
Ondanks dat fictieve gehalte, wil ik hieronder toch graag ingaan op een aantal argumenten van @anoniem, naar aanleiding van diens meest recente bijdrage (op het moment dat ik dit schrijf):
Door Anoniem op 06-08-2026 om 00:16 uur: Je [niet M.J.] stelt de verkeerde eis. Niemand kan met een "onomstotelijke bron" bewijzen dat een hypothetische politieke keuze niets oplost. Dat is simpelweg niet hoe toekomstvoorspellingen werken. Wat wél relevant is, is waar het beschikbare bewijs het sterkst naartoe wijst.
Hier ben ik het mee eens.
En daar is de balans behoorlijk duidelijk: gezaghebbende economische en bestuurskundige analyses concluderen overwegend dat Nederland veel profiteert van het EU-lidmaatschap en dat een Nexit aanzienlijke economische, juridische en geopolitieke risico's met zich meebrengt. Daarom pleiten de meeste deskundigen voor hervorming van de EU, niet voor uittreding.
Hoewel ik zelf op dit moment ook eerder een voorstander ben van een hervorming van de EU, denk ik dat die "gezaghebbende economische en bestuurskundige analyses" niet breed genoeg zijn om de voordelen en nadelen van een eventuele Nexit adequaat af te wegen. Dit alleen al vanwege het feit dat het niet alleen om een economische, juridische en geopolitieke afweging zou moeten gaan, maar ook om een afweging waar aspecten bij worden betrokken zoals het democratische gehalte van het bestuur, het ethische fundament onder en de geloofwaardigheid van het bestuur, effecten op het culturele zelfbewustzijn van inwoners als individuele personen en als collectief, etc.
Bovendien maak jij de positieve claim. Jij suggereert dat een Nexit wezenlijke problemen oplost. Dan ligt de bewijslast bij jou. Laat dan zien welke problemen daadwerkelijk verdwijnen, hoe dat mechanisme werkt en waarom de goed gedocumenteerde nadelen worden gecompenseerd. Dat is een veel zwaardere opgave dan alleen wijzen op onvrede over de huidige EU.
Nee, de bewijslast ligt in een vrije dialoog in even grote mate bij elke gesprekspartner. In een eerlijke dialoog wordt zowel blijven in de EU als vertrekken uit de EU opgevat als een mogelijkheid. "bewijslast" is overigens een van oorsprong juridische term. Een vrije dialoog is meer dan alleen een juridische dialoog.
Een Nexit zorgt er namelijk niet voor dat internationale handel, migratie, veiligheidsvraagstukken of digitale regelgeving ineens verdwijnen. Nederland zal daar ook buiten de EU afspraken over moeten maken. In veel gevallen zul je nog steeds met Europese regels rekening moeten houden als je toegang wilt houden tot de interne markt, maar dan met minder invloed op de totstandkoming ervan.
Dit argument is een verkapt beroep op het recht van de sterkste, m.a.w. een machtswoord. Kijk, als op het schoolplein een grote bully een klein jongetje bij de nek pakt en vervolgens diens arm op zijn rug draait en zegt:
"Als jij niet meedoet met onze groep, dan heb je geen invloed op wat ik ga doen, en dan zou ik wel eens heel vervelende dingen met je kunnen gaan doen" - dan is dat een heel realistisch argument. Als ik dat kleine jongetje (Nederland) was, dan zou ik daar goed naar luisteren, want ik zou liever niet elke dag afgetuigd willen worden. Maar als ik dan op een dag een mogelijkheid zou zien om die bully terug te pakken of uit te schakelen, dan zou ik dat zeker overwegen. Bijvoorbeeld als er een nieuwe bully op het schoolplein arriveert. China misschien? Of Big Tech?
In dit verband is het interessant om te zien of Andy Burnham, de nieuwe Britse premier, de moed zal hebben en in staat zal zijn om in de weinige jaren die hij heeft om het vertrouwen van de Britse bevolking te winnen, het VK op weg te brengen naar succes, in goede samenwerking met de EU maar zonder op de knieën te gaan voor de EU.
Dus nee, er bestaat geen bron die "onomstotelijk" bewijst dat een Nexit niets oplost. Maar er is wel een grote hoeveelheid onderzoek die laat zien dat de kosten en risico's van een Nexit aanzienlijk zijn, terwijl de beloofde voordelen grotendeels speculatief blijven.
Dat onderzoek is grotendeels uitgevoerd in opdracht van de EU en EU-lidstaten, of vanuit universiteiten die eveneens gelieerd zijn aan overheden binnen de EU. Net zoals klimaatsceptici allerlei onderzoek hebben laten uitvoeren dat twijfel zaaide over de vraag of er wel sprake was van een klimaatverandering, of van een door mensen veroorzaakte klimaatverandering, zo kunnen Nexit-sceptici ook allerlei onderzoek laten uitvoeren dat twijfel zaait over de voordelen van een Nexit.
Zeker als het gaat om Nexit, is dat geen onderwerp waarover een niet-politiek-beïnvloed onderzoek kan worden gedaan. Een klimaatmodel is als het goed is tenminste nog gebaseerd op verifieerbare waarnemingen van de fysieke werkelijkheid hier op aarde en in de atmosfeer. Een politiek, economisch en cultureel model van Europa en de omringende wereld kan niet op dergelijke objectiveerbare feiten gebaseerd zijn. Ondanks de utopische wensen van theoretici als B.F. Skinner, J.B. Watson en I. Pavlov (de behavioristen) en die van industriële oligarchen zoals E. Musk, zijn wetenschappers er nog niet in geslaagd zelfs maar de psyche van één enkele mens adequaat in kaart te brengen, laat staan de interacties tussen de psyches van miljoenen Europeanen en wereldbewoners in hun natuurlijke en historische omgeving.
Zolang daar geen overtuigend bewijs tegenover staat, is blijven meedoen en de EU van binnenuit verbeteren een veel beter onderbouwde keuze dan eruit stappen.
Hier toont @Anoniem "conservative bias" (conservatieve vooringenomenheid). Volgens diezelfde redenering is het voor kikkers een veel beter onderbouwde keuze om in die opwarmende pan te blijven zitten, dan om er op tijd uit te springen.
In de loop der geschiedenis hebben leiders met visie allerlei waagstukken ondernomen. Soms leidde dat tot hun ondergang en die van hun volgelingen. Soms leidde het tot de redding van hun volgelingen of tot het herstel van waardevolle verworvenheden die anders hoogstwaarschijnlijk verloren waren gegaan. Denk aan volksverhuizingen. De ene volksverhuizing leidde tot annihilatie op een ver slagveld. De andere volksverhuizing leidde tot het vinden van een nieuw woongebied en nieuwe bloei van het volk.
Dat de EU zich zaken toe-eigent niet in hun mandaat vallen is een te stellige voorstelling van zaken.
Nee, ik vind het vrij evident dat de EU dat doet, in ieder geval sinds 2020. De EU (inclusief besturen van EU-lidstaten) respecteert allang niet meer het subsidiariteitsbeginsel zoals dat ons in de tijd van Jacques Delors werd voorgehouden als een waarborg dat de EU niet aan overreach zou doen.
Ja, de EU heeft begrippen als de interne markt soms ruim uitgelegd. Dat is geen geheim en daar bestaat ook politieke en juridische discussie over. Maar daaruit volgt niet dat de EU zich "steeds meer zaken toe-eigent die niet binnen haar mandaat vallen".
Typisch voorbeeld van de manier van redeneren van @Anoniem. Hij geeft iets
half toe (hij zegt niet: "
te ruim uitgelegd") maar geeft er dan een draai aan waardoor er volgens hem niets uit kan worden afgeleid.
De EU kan namelijk alleen handelen op grond van bevoegdheden die de lidstaten haar in de verdragen hebben toegekend. Als een lidstaat of instelling meent dat de EU haar bevoegdheden overschrijdt, kan dat worden aangevochten bij het Hof van Justitie van de EU. Bovendien kunnen de verdragen alleen worden gewijzigd met instemming van alle lidstaten. Er is dus geen mechanisme waarmee de EU zichzelf eenzijdig nieuwe bevoegdheden kan geven.
@Anoniem beroept zich hier op formele, organistorisch-juridische arrangementen. Daarmee ontwijkt hij het argument van anderen dat die formele arrangementen, of ze nu wel of niet gevolgd worden,
géén adequate waarborgen bieden tegen machtsmisbruik en overreach.
Ook de stelling dat nationale regeringen de EU gebruiken om impopulaire wetgeving "er makkelijker doorheen te duwen" is hooguit een gedeeltelijke beschrijving van de werkelijkheid.
@Anoniem gebruikt het feit dat die beschrijving "gedeeltelijk" is, als een voorwendsel om die beschrijving te diskwalificeren, zonder hem serieus te nemen.
Elke beschrijving van een politiek, bestuurlijk of sociaal fenomeen is "gedeeltelijk".
Lidstaten zijn immers zelf medewetgever in de Raad van de EU en stemmen daar over Europese wetgeving. Nationale ministers die in Brussel vóór een voorstel stemmen, kunnen achteraf moeilijk volhouden dat "Brussel" hun iets heeft opgelegd. Dat is eerder een kwestie van politieke verantwoordelijkheid dan van een democratisch tekort.
@Anoniem beroept zich hier op de formele verantwoordelijkheid van EU-lidstaten als argument waarom er in de praktijk geen sprake zou kunnen zijn van een democratisch tekort. Dat is onzin.
In Rusland mogen de mensen ook formeel stemmen bij verkiezingen. Toch is daar wel degelijk sprake van een democratisch tekort. Ra, ra, hoe kan dat? Iedereen die ook maar een beetje volgt hoe besluitvoorbereiding binnen de EU (in Brussel en in de lidstaten) toegaat, weet dat er in de EU sprake is van een democratisch tekort. Dat wordt al tientallen jaren, zowel voor als na het Verdrag van Maastricht (1992) ook door deskundigen benoemd. Maar @Anoniem zou dat niet weten of begrijpen? Dat is
disingenuous van zijn kant (een ongeloofwaardige pretentie van onkunde of naïviteit).
Kortom: er zijn zeker voorbeelden waarbij de grenzen van EU-bevoegdheden onderwerp van debat zijn. Maar dat is iets heel anders dan beweren dat de EU zich structureel bevoegdheden toe-eigent buiten haar verdragsrechtelijke mandaat. Voor die veel verdergaande conclusie ontbreekt overtuigend bewijs.
@Anoniem negeert hier wat degenen op wie hij reageert, hebben gezegd. Ze hebben gezegd dat EU-lidstaten de EU (en met name de EC en de Raad van Europa) gebruiken als politiek middel om besluiten erdoorheen te duwen die in een puur nationale context geen of onvoldoende democratisch draagvlak zouden krijgen.
Het gaat dan dus niet om een EU als formele organisatie die zich vanuit Brussel buiten haar verdragsrechtelijke mandaat formele bevoegdheden toeëigent, maar om een EU
als informeel netwerk die vanuit haar tentakels in de lidstaten bevoegdheden overhevelt
naar de EU als formele organisatie, waarbij dit door de formele EU, inclusief een in grote meerderheid gehoorzaam EU-parlement, wordt afgezegend en gelegaliseerd.
Het gaat dan dus om een bestuurlijke elite binnen EU-landen die de formele wisselwerking tussen de EU en de EU-lidstaten misbruikt als instrument om de democratische betrokkenheid bij, en verantwoording voor besluitvorming, ongrijpbaar en deels onzichtbaar te maken, en zo een democratisch tekort te creëren. Dat wil zeggen, een democratisch tekort dat aan diezelfde bestuurlijke elite handelingsruimte verschaft om zichzelf en hun (commerciële, industriële, culturele) cliëntele te bevoordelen ten koste van gewone Europese inwoners, en om die Europese inwoners tegelijk onder verregaande surveillance te plaatsen om eventueel verzet vroegtijdig te kunnen uitschakelen.
Deze hypothese zou @Anoniem serieus moeten nemen, en niet meteen moeten verwerpen als zijnde "niet bewezen". Als hypothese is dit namelijk veel plausibeler dan de vergezochte hypothese dat de EU een perfecte machine is waarin geen achterkamertjes bestaan en alles precies volgens de opgeschreven bedoelingen van officiële procedures gebeurt.
Bovendien is dit topic geen strafrechtzaak waarin alleen objectief, onomstotelijk bewijs telt. In dit topic zoeken mensen naar inzicht en proberen elkaar inzichten en plausibile hypotheses aan te bieden. Althans, dat zou de bedoeling moeten zijn...
Dit alles betekent niet dat ik een voorstander van Nexit zou zijn. Ik heb mijn standpunt ten aanzien van Nexit kort samengevat in de intro van het topic
https://www.security.nl/posting/946710/Kakkerlakken+-+voor+uw+privacy+en+vrijheid. Zoals ik daar ook uitleg, zou ik de voorkeur geven aan een hervorming van de EU, inclusief een herstel van democratie en rechtsstaat,
indien een adequate hervorming nog mogelijk is.
M.J.
